Čžu Si
| Čžu Si
(kitajsky: 朱熹) | |
|---|---|
| Portret |  |
| Rodil se | 18 oktobra 1130 Jusi, provincija Fučžjanj, Južna dinastija Son |
| Umrl | 23 aprilja 1200 (69 lět) |
| Profesija | Kaligrafist, historik, filozof, poet, politik |
| Doba | Srědnevěčna filozofija |
| Region | Kitajska filozofija |
| Škola | Neokonfucianstvo |
| Kitajsko ime | 朱熹 |
Čžu Si (kitajsky: 朱熹, takože romanizovano napisanje Zhu Xi; 18 oktobra 1130 – 23 aprilja 1200 goda) – byl kitajskym filozofom, historikom, politikom, poetom i kaligrafistom dinastije Južna Sun. Jedna iz vedučih figur v razvoju neokonfucianstva, igral važnu rolju v formovanju intelektualnyh osnov pozdnogo imperatorskogo Kitaja. On uděljal mnogo pozornosti racionalnosti, izstupal protiv misticizma i religioznogo prěživanja i sbudoval ogromnu filozofsku sistemu. Jego obširne komentary i redaktorska praca nad Četyremi Knigami stali osnovami za ekzamenacionnyh testov na imperatorsku državnu službu od 1313 goda i do jih likvidacije v 1905 godu. On izrabotal strogu filozofsku metodologiju, znanu kako "studiovanje věčij" (格物) i podčrknul meditaciju kako važnu praktiku za moralnogo i intelektualnogo samoulěpšenja. Myslji Čžu Si okazali gluboky vliv, stavši oficialnoju državnoju ideologijeju Kitaja s doby dinastije Juan i byli poslě adoptovane v inyh krajah Iztočnoj Azije, takyh kako Japonija, Koreja, Vietnam. V tutyh regionah jego neokonfucianske doktriny byli institucionalizovany srědstvom obrazovateljnyh sistem i egzamenov na državnu službu, formujuče politične ideologije, socialne hierarhije i kulturne cěnnosti na proteženju stolětij.
Čžu byl naučnikom s širokymi znanjami v klasikě, komentarah, historije i inyh tvorbah jego prědhodnikov. Za jego život on smogl několiko raz služiti državnym činovnikom, ačekoli večšu čest svojego rastlogo žitja on izběgal državnoj dolžnosti. On takože napisal, sostavil i odredaktoval bez malogo sto knig i prěpisyval se i desetkami inyh naučnikov. On izstupal kako učitelj za skupin studentov, mnogi iz ktoryh rěšili učiti se u njego v tečenju mnogyh lět. On osnoval svoje učenje na osnově učenja bratov Čeng i inyh, poslě razvivajuči jih metafizične teorije odnosno Li (Forma) i Ci (materija). Jego poslědovatelji zapisali tyseči jego razgovorov na pismu.
Iztočniky
[praviti | praviti izvorny kod]Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Zhu Xi» na anglijskom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).