Čingiz-han
 | |
| Rodil(-a) se | Temüčin priblizno 1162 |
|---|---|
| Umrl(-a) | avgust 1227 (vo věku 65) |
| Město upokojenja | neznamo |
| Nastupnik | Toluj (regent) |
| Suprug(a) | |
| Roditelji | |
Čingiz-han (ⓘ), vlastnym imenom Temüčin (rod. v 1155, 1162 či 1167 lětu na pogorju Hentej – umr. 18. avgusta či 25. avgusta 1227 lěta, Sinjdzjan, Zapadny Kitaj), byl osnovateljem i prvym hanom Mongolskoj imperije, ktoru vladl od roku 1206 až do svojej smrti v roku 1227. Mongolska imperija pozdneje se stala jednoju iz največšich besprěryvno jestvujučih imperij v historiji ljudstva. Pri tom, že večšinu svojego života jest prětravil objedinjenjem mongolskych plemen, on jest začal seriju vojenskyh pohodov i jest dobyl velike česti Kitaja i Srědnoj Azije.
Dětstvo
[praviti | praviti izvorny kod]Jego otec mu dal ime podle načelnika poraženyh neprijateljev - Temüčin (v prěkladu to znači Železny nož). Od onogdy, ako jemu otca zabilo jest neprijateljsko pleme, žila jego rodina v neustalom nebezpečenstvu. V mladosti jego jest zanevoljilo nepriateljsko pleme. Točno běgstvom iz nevolji se začal jego put od negramotnogo, bezmočnogo nevoljnika až k jednomu iz najmočnejših ljudij historie.
Iměl několiko bratov i sestr. Znamy je najmě jego brat Hazar, s ktorogo pomoču on je ubil svojego najstaršego nerodnogo brata i po otcovoj smrti otčima Begtera.
Vojenske uspěhy
[praviti | praviti izvorny kod]
Po běgstvu on jest se prijedinil k Togrilu, ktory byl priatejem jego otca i načelnikom srodnogo plemena. Několiko nasledujučich rokov se odigryvali bratoubijstvenne vojny. Podčas njih jest Temüčin izbojoval svoju moč. Blagodare diplomacije, krutosti i vojenskym sposobnostjam se jemu podarilo sjediniti vse plemena pod svoje rukovodstvo. V lětu 1206 jego jest shodka mongolskych načelnikov proglasila za veikogo hana, "vladca vsesvěta“ - Čingiz-hana.
Čingiz-han jest napadl na državu Si Sja na severozapadu Kitaja, a potom na Cynj na sěveru Kitaja. Podčas bojov nastal spor medžu Čingiz-hanom i šáhom Muhamadom, ktory jest vladl Horezmskoju imperijeju . V roku 1219 vedl Čingiz-han svoje vojsko protiv Muhamada. Srědna Azija i Persija, v ktoryh jest nahodila se Horezmska imperija, byli izniščene. Než jego dalši vojska napadli sut na rusov, Čingiz-han jest začal najezdy na Afganistan i severnu Indiju. Do domu se vratil v lětu 1225.
Čingiz-han jest iměl 4 synov, ktore se imenovali Johi, Hagataj, Ogotaj, i Toluj. Jego nastupnikom se stal trety syn Ogotaj.
Referencije
[praviti | praviti izvorny kod]- Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Čingischán» v Vikipediji na slovačskom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).