Ї (kirilica)

Ї, ї (Ji, deseterično I s tremoju) je bukva kiriličnoj azbuky, koristajema v ukrajinskom, karpato-rusinskom i panonsko-rusinskom jezykah, v ktoryh ona označaje jotovano і: [ji]. V latinizaciji ona transliteruje se na ji ili i, poněkogda takože na ï.

Prvopočetno ona byla osnovna forma bukvy і v staroslovjanskoj azbukě, prějeta od grečskoj praktiky pisan‌ja tremy za označen‌je, že ona poslě samoglasky izgovorjaje se kako samoglaska [i], a ne kako [j]. Jednakože v 18. stolětju dvě točky tremy zaměnili se jednoju, može pod vlivom latinskoj bukvy i, a v ukrajinskom bukva ї načela služiti za različenje medžu zvukami [i] i [ji].

V 19. stolětju bukva ї byla vvedena v ukrajinsky pravopis, najprvo v želehivku 1886 g. Na početku ona takože služila za označen‌je «silno smekčenogo [i]» poslě zubnyh suglaskah д, т, з, ц, с, л i н, osoblivo v pozicijah, kde ona razvila se iz staroslovjanskoj jati (napr. хлїб, дїд, нинї, цїлий), kogda jednočasno bukva і koristala se za označen‌je zvuka razvitogo iz davnogo [o] (napr. тік, діл). Tuta razlika istnovala glavno na zapadu Ukrajiny, na vozhodu byla odsutna. Vslěd togo v kompromisnom pravopisu 1928 g. ї koristaje se samo na početku slova, poslě samoglasky, poslě mekkogo znaka ili poslě apostrofa. Jednakože v rusinskom starějša norma ostala.

Prěd vveden‌jem bukvy ј v srbsky i pozdněje v makedonsky pravopisy, zaměsto njej poněkogda koristala se bukva ї za označen‌je glasky [j].

V prvoj pečatanoj gramatikě udmurtskogo jezyka iz 1775 g. («Сочиненія принадлежащія къ грамматикѣ вотскаго языка»), ktorogo avtorom pravdopodobno byl kazanjsky arhiepiskop Veniamin Pucek-Grigorovič, bukva ї byla upotrěbjena prěd samoglaskami, napr. кїо́нъ «volk», сїисько̀ «ja jem» (v sučasnoj ortografiji кион, сиисько).^[1]

Kodovan‌je

Kodovan‌je		Ї	ї
Nazva v Unikodu		CYRILLIC CAPITAL LETTER YI	CYRILLIC SMALL LETTER YI
Unikod	šestnadseterična sistema	U+0407	U+0457
Unikod	deseterična sistema	1031	1111
HTML	šestnadseterična sistema	Ї	ї
	deseterična sistema	Ї	ї
	alfabetična sistema	&YIcy;	&yicy;
UTF-8		D0 87	D1 97

Vněšnje linky

"U+0407 Cyrillic Capital Letter Yi". codepoints.net (na anglijskom).
"U+0457 Cyrillic Small Letter Yi". codepoints.net (na anglijskom).

Iztočnik

↑ Ившин, Л.М. (2010). Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII — первой половине XIX века (na russkom). Екатеринбург–Ижевск: УрО РАН. str. 59–61. ISBN 978-5-7691-2135-7.

**Kirilica** smenšiti[pogled | besěda | izměniti]
V slovjanskyh jezykah	А Б В Г Ѓ Ґ Д ДЖ Ђ Е Ё Є Ж З З́ Ѕ И Й І Ї Ј К Ќ Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ У Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Staroslovjanske bukvy	Ꙃ Ꙁ Ꙅ Ꙉ Ꚛ Ꙩ Ꙫ Ꙭ ꙮ Ѻ Ҁ Ѹ Ꙋ Ѡ Ѿ Ѽ Ꙡ Ꙑ Ꙏ Ѣ Ꙓ Ꙕ Ꙗ Ѥ Ѫ Ѭ Ѧ Ѩ Ꙙ Ꙝ Ꙛ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ
Neslovjanske bukvy	Ӑ А̄ Ӓ А̨ Ӕ Г̆ Ғ Ӻ Ӷ Ҕ Ҕ̆ Ԁ Ԃ Ꚁ Ꚉ Д̆ Ԫ Ԭ Ӗ Е̨ Э̨ Ә Ӛ Ӂ Җ Ӝ Ꚃ Ҙ Ӟ Ԅ Ԇ Ӡ Ӡ̌ Ꚅ Ꚅ̆ Ѝ Ӣ Ӥ Ҋ І̨ К̆ Ҡ Қ Қ̇ Қ̊ Ӄ Ӄ̆ Ҟ Ҝ Ԟ Ӆ Ԓ Ԉ Ԡ Ԕ Ӎ Ң Ҥ Ӈ Ԩ Ԋ Ԣ О̆ Ӧ Ө Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ Ԛ Ԛ̆ Ԛ̄ Ԛ̇ Ԛ̊ Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ҭ Ԏ Ꚑ Ꚋ Ꚍ Ꚍ̆ Ҵ Ꚓ Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ У̊ У̨ Х̆ Ҳ Ӽ Ӿ Ӿ̊ Һ Ԧ Ꚕ Ꚏ Ꚏ̆ Ҷ Ӌ Ҹ Ӵ Ꚇ Ꚇ̆ Ҽ Ҿ Ҽ̆ Џ̆ Ш̆ Щ̆ Ꚗ Ꚗ̆ Ӏ Ҍ Ӹ Ы̄ Ꙟ Я̨ Ԙ Ԝ
Druge znaky	҂ (tyseč) ⃝ (deset tyseč) ҈ (sto tyseč) ҉ (milion) ꙰ (deset milionov) ꙱ (sto milionov) ꙲ (miliard) ҄ (kamora) ҇ (pokrytje) ҃ (titlo) ꙳ (asterisk)
Kirilične azbuky	Abhazska Bělorusska Bulgarska Makedonska Medžuslovjanska Molodcovska Poljska Russka Srbska Staroslovjanska Ukrajinska
Daljše	Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu Spisok kiriličnyh bukv Sravniteljna tabela kiriličnyh alfabetov Starokirilične čisla Bulgarica

З ←	Varianty kiriličnyh bukv И, Й, I, Ј	→ К
И и · И́ и́ · Ѝ ѝ · Й й · Ӣ ӣ · Ӥ ӥ · Ӥ̄ ӥ̄ · И̂ и̂ · И̇ и̇ · Иᵸ иᵸ · Ҋ ҋ · Й й · І ı · І́ і́ · І̆ і̆ · І̄ і̄ · Ї ї · І̂ і̂ · І̄̀ і̄̀ · І̨ і̨ · · Ј ј · Ɉ ɉ · Јȷ · · Ꙗ ꙗ · Ѥ ѥ · Ꙓ ꙓ · Ѭ ѭ · Ѩ ѩ · Ꙝ ꙝ · Ю ю · Ꙕ ꙕ · Ы ы · Ꙑ ꙑ ·

[1] Ившин, Л.М. (2010). Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII — первой половине XIX века (na russkom). Екатеринбург–Ижевск: УрО РАН. str. 59–61. ISBN 978-5-7691-2135-7.

[1]