О̂

О̂, о̂ (o s cirkumfleksom) je bukva razširjenoj kirilice, sostavjena iz о i cirkumfleksa.
Sučasna upotrěba
[praviti | praviti izvorny kod]Ona upotrěbjaje se v sěvernoj (tako nazyvajemoj «habarovskoj») versiji alfabeta, stvorjenogo v 1988 g. za horsky dialekt udehejskogo jezyka (jednogo iz tungusskyh jezykov) i oficialno utvrdženogo izpolniteljnym komitetom Habarovskogo kraja v 1989 g.,[1] za označenje pridyhanoj samoglasky /ōh/.[2][3]
Od 2019 g. bukva о̂ takože koristaje s v ortografiji, razrabotanoj Darijeju Bolinoju za enečsky jezyk.[4][5]
Historična upotrěba
[praviti | praviti izvorny kod]Kromě povyših, о̂ bylo upotrěbjeno v 18. i 19. stolětju za zapisanje někojih drugyh jezykov:
V ukrajinskom
[praviti | praviti izvorny kod]V 1827 g. prvy rektor Kyjevskogo universiteta Myhajlo MaksymovyčМихайло Максимович prědložil ukrajinsky pravopis na etimologičnyh principah («maksymovyčivkaмаксимовичівка»), ktory vključal šest bukv s cirkumfleksom (а̂, е̂, и̂, і̂, о̂, у̂) za označenje etimologičnogo srodstva zvuka [i] (v sučasnoj ukrajinskoj ortografiji і) ili [vi] na početku slova, na priklad: нôсъ «nos», о̂тъ «od» (v sučasnoj ortografiji: ніс, від).[6] Raněje, v 1818 g., Oleksij PavlovskyjОлексій Павловський v svojej «Gramatikě malorosijskogo narěčja» koristal dvuznak іо̂ za [jo/ʲо] kako ekvivalent russkoj bukvy ё.[7]

V poljskom
[praviti | praviti izvorny kod]V 1860-yh lětah, kogda v Rosijskoj imperiji upotrěba latinice v oficialnyh publikacijah byla zabranjena, bukva о̂ byla upotrěbjena v poljskoj kirilici kako ekvivalent latiničnoj bukvy ó [u], s jotovanym ekvivalentom ю̂. Na tutom alfabetu bylo izdanyh několiko publikacij, medžu drugymi «Bukvar dlja selskyh dětij», «Gramatika poljskogo jezyka» i «Selska hrestomatija».[8][9][10]
V 1871 g. Aleksandr HilferdingАлександр Гильфердинг koristal variant tutogo alfabeta v svojej Občeslovjanskoj azbukě, v ktoroj о̂ označaje poljsko, gornolužičsko, češsko i slovačsko ó, a takože češsko ů.[11]
V latyšskom i litovskom
[praviti | praviti izvorny kod]Ačekoli latyšsky jezyk vsegda pisal se latiniceju, v 19. stolětju byli takože podjete proby vvedenja kirilice. Na priklad, v 1864 g. v Vilniusu byl izdany bukvar na kirilici, ktora vključala osm bukv s cirkumfleksom za označenje dolgoj samoglasky (а̂, е̂, э̂, о̂, у̂, ю̂, я̂, іо̂).[12]
Takože v 1864 g. načel se period, v ktorom litovsky jezyk obvezno byl pisany kiriliceju. V tomže godu S. Mikuckij i L. Ivinskij napisali bukvar «Абецеле жемайтишкайлѣтувишка. Ишдôта пар исакима Iо Милестас Виряусiоя Редитоя Шяурес-вакаро шалѣс М. Н. Муравьева», v ktorom bukva о̂ služila za označenje diftonga uo; na tutoj ortografiji byli izdane prinajmenje četyri knigy.[13] V pozdnějših variantah litovskoj kirilice tutoj zvuk označal se dvuznakom уо ili bukvoju у̊.[14]
V ugrofinskyh jezykah
[praviti | praviti izvorny kod]V prvoj pečatanoj gramatikě udmurtskogo jezyka iz 1775 g. («Сочиненія принадлежащїя къ грамматикѣ вотскаго языка»[15]), ktorogo avtorom pravdopodobno byl kazanjsky arhiepiskop Veniamin Pucek-Grigorovič, bukva о̂ v dvuznakah іо̂ i їо̂ označala [jo] ili [ʲo], napr. ваїо̂быжъ «lastočka» (v sučasnoj ortografiji ваёбыж).[16]
V 1837 g. byla publikovana gramatika marijskogo jezyka A. Aljbinskogo. Prědloženy v njej alfabet vključal vse bukvy russkogo alfabeta kromě ѳ, a takože bukvy о̂, iо̂, ю̂, ію̂ i я̂. Bukva о̂ odpovědaje sučasnoj marijskoj bukvě ӧ.[17]
Nakonec, bukva 'о̂ byla koristana v prěvodu na tversky dialekt karelskogo jezyka Evangelja po Matěju iz 1820 g.[18]
V korejskom
[praviti | praviti izvorny kod]О̂ takože bylo upotrěbjeno v misionarskom alfabetu za zapisanje korejskyh slov v učebniku iz 1901 g., prěznačenom za učenje russkomu jezyku korejcami.[19]
Kodovanje
[praviti | praviti izvorny kod]Bukva О̂/о̂ ne jest dostupna v Unikodu kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka ili identično izgledajučej latinskoj bukvy ô.
| Kodovanje | О | о | ◌̂ | |
|---|---|---|---|---|
| Nazva v Unikodu | CYRILLIC CAPITAL LETTER O | CYRILLIC SMALL LETTER O | COMBINING CIRCUMFLEX ACCENT | |
| Unikod | šestnadseterična sistema | U+041E | U+043E | U+0302 |
| deseterična sistema | 1054 | 1086 | 770 | |
| HTML | šestnadseterična sistema | О | о | ̂ |
| deseterična sistema | О | о | ̂ | |
| alfabetična sistema | О | о | — | |
| UTF-8 | D0 9E | D0 BE | CC 82 | |
Iztočniky
[praviti | praviti izvorny kod]- ↑ Симонов, М. Д.; Кялундзюга, В. Т. (1998). - Словарь удэгейского языка (хорский диалект). Препринт. I. str. 3–6, 59.
- ↑ Перехвальская, Елена (28 dekembra 2020). "Удэгейский язык : Когда будущее лежит за спиной". postnauka.org (na russkom). Data dostupa: 12 septembra 2026.
- ↑ Перехвальская, Е. В. (2016). "Удэгейский язык". Язык и общество. Энциклопедия (PDF) (na russkom). Москва: Азбуковник. str. 510–511.
- ↑ Болина, Дарья Спиридоновна (2019). Букварь Учебное пособие на энецком языке (лесной диалект) для общеобразовательных организаций (PDF) (2 izd.). Санкт-Петербург: Алмаз-Граф. str. 38, 92. ISBN 978-5-906377-81-4.
- ↑ "Буквари и рабочие тетради на энецком языке выпущены тиражом в 200 экземпляров". Arctic.ru (na russkom). 9 aprilja 2020. Data dostupa: 22 avgusta 2026.
- ↑ Німчук, В. В.; Пуряєва, Н. В., red. (2004). Історія українського правопису: XVI-XX століття: хрестоматія (PDF) (na ukrajinskom). Київ: Наукова думка. str. 101. ISBN 966-00-0261-0. Bylo arhivovano (PDF) iz iztočnika 1 novembra 2020.
- ↑ Tamože, str. 58.
- ↑ Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ (na poljskom). С. Петербургъ. 1865. str. 2–6.
- ↑ Грамматыка е̨зыка польскего на кляссе̨ Iша̨ (na poljskom). Варшава. 1866. str. 4–5.
- ↑ Хрэстоматія вейска чили збю̂ръ выписо̂въ зъ ро̂жныхъ польскихъ ауторо̂въ. Варшава. 1867.
- ↑ Гильфердинг, А. (1871). Общеславянская азбука съ приложеніемъ образцовъ славянскихъ нарѣчій (na russkom). Санктпетербургъ: Типографія Императорской Академіи Наукъ. str. 9, 11, 12, 17.
- ↑ Латышскій букварь. Латвѣшу бо̂кверіс. Вильна: Типографія А. Сыркина. 1864. str. 9.
- ↑ Subačius, Giedrius (2005). "Development of the Cyrillic orthography for Lithuanian in 1864–1904" (PDF). Lituanus (na anglijskom). 51:2: 33. Bylo arhivovano iz iztočnika (PDF) 30 mareca 2016.
- ↑ Пиянзина, Лидия Николаевна (2011). Особенности передачи литовского языка кириллицей в 1864—1904 гг (PDF) (na russkom). Санкт-Петербург. str. 23, 73. Bylo arhivovano iz iztočnika (PDF) 24 mareca 2016.
- ↑ Пуцек-Григорович, Василий Григорьевич (1775). Сочиненія, принадлежащїя къ грамматикѣ вотскаго языка. Императорская Академия наукъ.
- ↑ Ившин, Л.М. (2010). Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII — первой половине XIX века (na russkom). Екатеринбург–Ижевск: УрО РАН. str. 59–61. ISBN 978-5-7691-2135-7.
- ↑ Черемисская грамматика. Казань: Университетская типографія. 1837. str. 2. Bylo arhivovano iz iztočnika 4 mareca 2016.
- ↑ Герранъ мія̈нъ. Шондю-руŏхтынанъ святой іôванг̧ели матвѣйста, Карьяланъ кїӗлѣлля. Пійтери. 1820.
- ↑ Первоначальный учебникъ русскаго языка для корейцев. Пособіе для разговорныхъ уроковъ (опытъ). Казань: Изданiе Православнаго Миссионерскаго Общества. 1901. str. 4. Bylo arhivovano iz iztočnika 19 junija 2026.
Vněšnje linky
[praviti | praviti izvorny kod]- "U+041E Cyrillic Capital Letter O". codepoints.net (na anglijskom).
- "U+043E Cyrillic Small Letter O". codepoints.net (na anglijskom).
- "U+302 Combining Circumflex Accent". codepoints.net (na anglijskom).
| Н ← | Varianty kiriličnoj bukvy О | → П |
|---|---|---|
|
О о
· О̆ о̆
· О̄ о
· О́ о́
· О̀ о̀
· О̌ о̌
· О̂ о̂
· Ӧ ӧ
· О̇ о̇
· О̃ о̃
· Ӧ́ ӧ́
· Ӧ̄ ӧ̄
· ’О ’о
· ‘О̇ ‘о̇
· О’ о’
· О̨ о̨
· О̣ о̣
· Œ œ
· Ѹ ѹ
· Ꙋ ꙋ
· Ꙕ ꙕ
· Ю ю | ||