Prěčrknuty cil

, (prěčrknuto cil) jest bukva kirilice, osnovana na bukvě , pozajetoj od gruzinskoj bukvy c’ili (Წ წ). Ona byla čest kiriličnyh alfabetov stvorjenyh Pjotrom Uslarom v 1860-yh lětah za jegove opisy poněkojih jezykov Kavkaza: abhazsky^[1], avarsky^[2], laksky^[3], legzinsky^[4] i tabasaransky.^[5]

Večinstvo Uslarovyh pravopisov našlo skromno priměnjen‍je v literaturě i obrazovan‍ju. Na priklad, v 1860-yh lětah i ješče v 1900 g. byli publikovane knigy na avarskom jezyku s Uslarovym pravopisom, a v 1911 g. pojavil lezginsky bukvar «Ќу̇ре ჭалан елифарни аҳпа гw æниз қелдаj ђуз». Jednakože tabasaranska azbuka Uslara iz 1875 g. nikogda ne byla koristana v praktikě iz pričiny smrti avtora v tomže godu.^[6]

Izgovor

Ob izgovoru bukvy Uslar piše v svojej gramatikě avarskogo jezyka, že ona «izgovarjaje se tenje i, tako govoreči, ostražněje, neželi russko ц». V sučasnoj avarskoj ortografiji tutoj zvuk piše se bukvoju ц [t͡s], a Uslarovo ц dvuznakom цц [t͡sː], napr. о «jedin», а «zub», цін «gněv», рец «hvala» (v nyněšnjej ortografiji: цо, ца, ццин, рецц). Mimohodom, ukrajinsky pedagog Myhajlo Zavadskyj, ktore izdal Uslarove děla v 1880-yh i 1890-yh lětah, zaměnil rukopisnu bukvu samogo Uslara bukvoju ꚑ.^[7]

V lakskom jezyku izgovor jest identičny avarskomu, ačekoli Zavadskyj v tutom slučaju koristaje Uslavoru bukvu . Priklady: а «šipka», унҫа «gusty» (v nyněšnjej ortografiji: ццац, ццунсса).^[8]

Takože samo jest v lezginskom: ііб «kurčetko», ціф «mgla» (v nyněšnjej ortografiji: цицIиб, цциф).^[9]

Galerija

Kodovan‍je

Tako samo kako , bukva ješče ne jest vključena v Unikodu, ačekoli one byli prědložene za vključen‍je v 2022 g.^[10]^[11] V medžučasu zaměsto njej možno jest koristati gruzinsku bukvu წ s kombinujučeju horizontalnoju črtkoju: წ̶.

Iztočniky

↑ Услар, Петр (1862). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. Абхазскій языкъ (PDF). Тифлисъ.
↑ Усларъ, П.К. (1889). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. III. Аварскій языкъ (PDF). Тифлисъ: Управленіе Кавказскаго Учебнаго Округа. str. 1.
↑ Усларъ, П.К. (1890). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. IV. Лакскій языкъ. Тифлисъ. str. 1.
↑ Зульфикаров, Казанфар (1871). Кюринская азбука (PDF). Темиръ-Ханъ-Шура. str. 3.
↑ Услар, П.К. (1979). Табасаранский язык. Тбилиси: Мецниереба.
↑ Manulov, Nikita (18 septembra 2022). "Proposal to encode 23 Cyrillic characters for old Uslar's Caucasian Alphabets" (PDF). Unicode.org (na anglijskom).
↑ Усларъ (1889), str. 12.
↑ Усларъ (1890), str. 5–6, 378.
↑ Зульфикаров, str. 8.
↑ Manulov, Nikita (18 septembra 2022). "Proposal to encode 23 Cyrillic characters for old Uslar's Caucasian Alphabets" (PDF). Unicode.org (na anglijskom).
↑ "Recommendations to UTC #173 November 2022 on Script Proposals" (PDF). Unicode.org (na anglijskom). 28 oktobra 2022. str. 16–17.

**Kirilica** smenšiti[pogled | besěda | izměniti]
V slovjanskyh jezykah	А Б В Г Ѓ Ґ Д ДЖ Ђ Е Ё Є Ж З З́ Ѕ И Ѝ Й І Ї Ј К Ќ Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ У Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Staroslovjanske bukvy	Ꙃ Ꙁ Ꙅ Ꙉ Ꚛ Ꙩ Ꙫ Ꙭ ꙮ Ѻ Ҁ Ѹ Ꙋ Ѡ Ѿ Ѽ Ꙡ Ꙑ Ꙏ Ѣ Ꙓ Ꙕ Ꙗ Ѥ Ѫ Ѭ Ѧ Ѩ Ꙙ Ꙝ Ꙛ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ
Neslovjanske bukvy	Ӑ А̄ Ӓ А̨ Ӕ Г̆ Ғ Ӻ Ӷ Ҕ Ҕ̆ Ԁ Ԃ Ꚁ Ꚉ Д̆ Ԫ Ԭ Ӗ Е̨ Э̨ Ә Ӛ Ӂ Җ Ӝ Ꚃ Ҙ Ӟ Ԅ Ԇ Ӡ Ӡ̌ Ꚅ Ꚅ̆ Ӣ Ӥ Ҋ І̨ К̆ Ҡ Қ Қ̇ Қ̊ Ӄ Ӄ̆ Ҟ Ҝ Ԟ Ӆ Ԓ Ԉ Ԡ Ԕ Ӎ Ң Ҥ Ӈ Ԩ Ԋ Ԣ О̆ Ӧ Ө Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ Ԛ Ԛ̆ Ԛ̄ Ԛ̇ Ԛ̊ Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ҭ Ԏ Ꚑ Ꚋ Ꚍ Ꚍ̆ Ҵ Ꚓ Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ У̊ У̨ Х̆ Ҳ Ӽ Ӿ Ӿ̊ Һ Ԧ Ꚕ Ꚏ Ꚏ̆ Ҷ Ӌ Ҹ Ӵ Ꚇ Ꚇ̆ Ҽ Ҿ Ҽ̆ Џ̆ Ш̆ Щ̆ Ꚗ Ꚗ̆ Ӏ Ҍ Ӹ Ы̄ Ꙟ Я̨ Ԙ Ԝ
Druge znaky	҂ (tyseč) ⃝ (deset tyseč) ҈ (sto tyseč) ҉ (milion) ꙰ (deset milionov) ꙱ (sto milionov) ꙲ (miliard) ҄ (kamora) ҇ (pokrytje) ҃ (titlo) ꙳ (asterisk)
Kirilične azbuky	Abhazska Bělorusska Bulgarska Makedonska Medžuslovjanska Molodcovska Poljska Russka Srbska Staroslovjanska Ukrajinska
Daljše	Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu Spisok kiriličnyh bukv Sravniteljna tabela kiriličnyh alfabetov Starokirilične čisla Bulgarica

Х ←	Varianty kiriličnoj bukvy Ц	→ Ч
Ц ц · Ц́ ц́ · Ц̌ ц̌ · Ц̄ ц̄ · Ц̓ ц̓ · Ц̍ ц̍ · Ц̊ ц̊ · Ц҄ ц҄ · Ц҄̊ ц҄̊ · Ц’ ц’ · Ц̱ ц̱ · · Ꙡ ꙡ · Ꚏ ꚏ · Ꚏ̆ ꚏ̆ · Ꚏ̇ ꚏ̇ · Ꚏ̊ ꚏ̊ · Ҵ ҵ · ·

[1] Услар, Петр (1862). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. Абхазскій языкъ (PDF). Тифлисъ.

[avarsky-2] Усларъ, П.К. (1889). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. III. Аварскій языкъ (PDF). Тифлисъ: Управленіе Кавказскаго Учебнаго Округа. str. 1.

[3] Усларъ, П.К. (1890). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. IV. Лакскій языкъ. Тифлисъ. str. 1.

[4] Зульфикаров, Казанфар (1871). Кюринская азбука (PDF). Темиръ-Ханъ-Шура. str. 3.

[5] Услар, П.К. (1979). Табасаранский язык. Тбилиси: Мецниереба.

[Unicode-6] Manulov, Nikita (18 septembra 2022). "Proposal to encode 23 Cyrillic characters for old Uslar's Caucasian Alphabets" (PDF). Unicode.org (na anglijskom).

[7] Усларъ (1889), str. 12.

[8] Усларъ (1890), str. 5–6, 378.

[9] Зульфикаров, str. 8.

[10] Manulov, Nikita (18 septembra 2022). "Proposal to encode 23 Cyrillic characters for old Uslar's Caucasian Alphabets" (PDF). Unicode.org (na anglijskom).

[11] "Recommendations to UTC #173 November 2022 on Script Proposals" (PDF). Unicode.org (na anglijskom). 28 oktobra 2022. str. 16–17.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]