Сука (музикалны инструмент)
 | |
| Klasifikacija | Strunny instrument (smyčkovy) |
|---|---|
| Rodstvene instrumenty | |
| |
| Vyše informacije | |
Сука ili Сука билгорајска (pol.: Suka biłgorajska) јест струнно-смычковы, хисторичны пољскы музикалны инструмент. Тутчас сут јего реконструоване версије, кторыми такоже играјут.[1]
Хисторија
[praviti | praviti izvorny kod]Вєројетно, же находност смычковых инструментов иде из Централној Азији. Они сут были разпрострањане по Евразије приблизно в X веку. В Пољскє једин вид местных гусљев је был иззначен в 1545 году.[2] Сут нєколико археологичных находок смычковых инструментов в Пољскє. Вкључно гусљев XI в. из Опољa, пет струнных инструментов XII в., најденых в году 1948 в Гдањску, и струнны инструмент, најдены в году 1985 в Полоцку, именујеме сут Полоцкыми гусљами.[3]
Прва референција на тутој инструмент је појавила се в року 1888 в чланку хисторика и диалектолога Јана Карловича (Jan Karłowicz) в вєстнику Wisła об изставє народных музыкалных инструментов ктора је прошла оногды. Онде сука је была описана како некористаны дрєвны селскы инструмент. Такоже је была давана информација же јеј находност иде из града Коцудзы (ранєје село Kocudza в Билгорају). Оригинална сука не је дошла до наших дњев. Мнєвајут, же послєдным чловєком, видєвшим оригиналны инструмент је был обыватељ Коцудзы Марцин Гилас.[4] Сут были различне покушања jеj реконструованја. Наприклад је был једин опыт Збигнева Бутрына (Zbigniew Butryn) из града Јанов Љубелски и другы Андреја Кучовского (Andrzej Kuczkowski) из Варшавы. Они оба изкористали акварељны образ сукы, кторы је нарысовал Војцех Герсон (Wojciech Gerson) в року 1895.[5] Бутрын имаје собствено студио изтворјенја народных инструментов. Јего сын Кшиштоф је одкрыл Билгорајску Школу Сукы в року 2007. Онде учет изтворјати суку и на њеју играти.[6]
Играчка на саранги Марија Помиановска такоже интересовала се сукој и в роках 1990-х је наручила ју реконструовати. Она је научила се играти на тој версије суке. Потом она је работала над реконструованјем подобных инструментов, наприклад Милецка сука и Полоцкы гусље. С року 2010 она учи игру на гусљах в оддєлу инструментов Помиановској Краковској Музыкалној Академији. Онде она вкључно учи игру на суке и на Полоцкых гусљах.[5]
Игранје
[praviti | praviti izvorny kod]Инструмент кладе се на раме играча и држи се вертикално. Играје се техникој ногтев. Та информација извєстна од немца Мартина Агриколы, кторы је записал ју в XVI столєтју.[7]
Източникы
[praviti | praviti izvorny kod]- ↑ Broughton, Simon. "Suka. Musical Instrument Guide (with Maria Pomianowska)".
- ↑ "The violin family". Britannika Ensiklopediyası Online. Bylo arhivovano iz iztočnika 17 aprilja 2024. Data dostupa: 20 mareca 2025.
- ↑ Ewa Dahlig (2001). Ludowe instrumenty skrzypcowe w Polsce. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. ISBN 83-85938-54-0.
- ↑ "SUKA. Historia". Bylo arhivovano iz iztočnika 4 oktobra 2024. Data dostupa: 14 mareca 2025.
- 1 2 Maria Pomianowska, Zespół polski, "Oj chmielu... Stare pieśni i tańce polskie", Agencja Artystyczna MTJ, Warszawa 1996.
- ↑ "Suka biłgorajska: Śladami zapomnianego instrumentu. Zbigniew Butryn". Bylo arhivovano iz iztočnika 12 oktobra 2024. Data dostupa: 15 mareca 2025.
- ↑ Martin Agricola (1528). Musica instrumentalis dedsch erste und vierte Ausgabe. Wittemberg: reprint w „Publikation alterer praktischer und teoretischer Musik-werke...”, Jahrgang 24, band 20, Leipzig 1896. str. 204.