Т (kirilica)

Т, т (te), v kursivu Т, т, je kirilična bukva, ktora standardno označaje bezzvučny dentalny (zubny) ili alveolarny eksplosiv – [t̪] ili [t]. V někojih jezykah (russky, ukrajinsky, bulgarsky) prěd palatalizujučeju samoglaskoju ili mekkym znakom takože jegov palatalizovany ekvivalent [tʲ]. V medžuslovjanskoj kiriličnoj azbukě ona zajmaje dvadeset tretje město, medžu bukvami с i у.

V staroslovjanskoj azbukě tuta bukva iměla nazvu твръдо «tvrdo, krěpko» i čislno značen‌je «300». Ona izvedla se iz grečskoj bukvy tau (Τ τ), proizhodečej iz feničskoj bukvy tav (𐤕). Od tojže samoj bukvy proizvodi se pravdopodobno takože glagoličny ekvivalent Ⱅ, ktory takože imaje čislno značen‌je «300».

Varianty

Pečatna velika bukva Т izgledaje tako samo kako latinsko T i grečsko Τ, a mala bukva, kako to često byvaje v kirilici, kako jejna menša versija (т). Jednakože v kursivnom i v rukopisnom tekstu ona često imaje alternativnu formu s tremi nogami, ktora v bulgarskom, russkom i drugyh jezykah byvšego Sovětskogo sojuza izgledaje kako latinsko malo m (т), a v srbskom i makedonskom kako obračeno latinsko m (ɯ), s črtkoju na vrhu za odličen‌je od bukvy ш:

Takože sut dva varianty upotrěbjane v crkovnoslovjanskom: ᲄ (mala bukva vysoko т, ktora pravdpodobno služila za poščedžen‌je města v tekstu) i ᲅ (mala bukva trinožno т, koristana naprěměnno s obyčnoju formoju).

• 
  Kursivna forma v russkom
• 
  Rukopisna forma v russkom
• 
  Rukopisna forma v srbskom i makedonskom
• 
  Mala bukva trinožno т

Na osnově bukvy т byli takože stvorjene varianty, napriklad:

• V abhazskom: ҭ [tʰ], ꚑ [t͡ɕʼʷ], ҵ [t͡sʼ], prědže takože ꚋ [tʰ], ꚍ [tʷ], ꚍ̆ [tʼʷ], ꚓ [t͡ʃʼ]
• ꚓ takože bylo upotrěbjeno v osetinskom [t͡ʃʼ] i komi-zyrjanskom pravopisu 19. stolětja
• Pravopis Molodcova za jezyk komi iměl bukvu ԏ [tʲ]
• Někoje pamirske jezyky govorjene v Tadžikistanu (napr. šugnansky) imajut bukvu т̌ [θ]
• Na početku 20. stolětja čuvašsky jezyk takože koristal bukvu т̌ [tʲ]
• Hantyjsky jezyk od 2013 g. imaje bukvu ᲊ () [tʲ].

Kodovan‌je

Osnovne varianty Т i т nahodet se v Unikodu od versije 1.1 (1993). Varianty ᲄ i ᲅ byli dodane v blok «Razširjena kirilica – C v versiji 9.0 (2016).

Kodovan‌je		Т	т	ᲄ	ᲅ
Nazva v Unikodu		CYRILLIC CAPITAL LETTER TE	CYRILLIC SMALL LETTER TE	CYRILLIC SMALL LETTER TALL TE	CYRILLIC SMALL LETTER THREE-LEGGED TE
Unikod	šestnadseterična sistema	U+0422	U+0442	U+1C84	U+1C85
	deseterična sistema	1058	1090	7300	7301
HTML	šestnadseterična sistema	Т	т	ᲄ	ᲅ
	deseterična sistema	Т	т	ᲄ	ᲅ
	alfabetična sistema	Т	т	—	—
UTF-8		D0 A2	D0 C2	E1 B2 84	E1 B2 85

Vněšnje linky

• "U+0422 Cyrillic Capital Letter Te". codepoints.net (na anglijskom).
• "U+0442 Cyrillic Small Letter Te". codepoints.net (na anglijskom).
• "U+1C84 Cyrillic Small Letter Tall Te". codepoints.net (na anglijskom).
• "U+1C85 Cyrillic Small Letter Three-legged Te". codepoints.net (na anglijskom).