Prějdti k sodržanju

У̊

Izvor: Vikipedija
У̊ у̊

У̊, у̊ (u s vrhnjim prstenjem) je bukva razširjenoj kirilice, sostavjena iz bukvy у s dodan‌jem prstenja svrhu. Upotrěbjaje se prěvažno v šugnanskom jezyku, jednom iz vozhodnoiranskyh jezykov pamirskoj grupy, govorjenom v Tadžikistanu.[1] Poslě peti desetilětij bezpismennosti, pod koncem 1980-yh lět prijmane byli pokusy stvorjen‌ja novoj šugnanskoj ortografije osnovanoj na tadžikskoj kirilici s někojimi dodatočnymi znakami, prvopočetno v šugnanskom slovniku Dodhudo Karamšojeviča Karamšojeva, prvy tom ktorogo pojavil se v 1988 g. V 1989 grupa lingvistov razrabotala kiriličny alfabet za vse pamirske jezyky s dvoma variantami: naučnym i uproščeno-popularnym.[2] Podobne alfabety, s specialnymi bukvami za šugnansky, rušansky, hufsky, vahansky, jazgulamsky i iškašimsky jezyky, byli razrabotane v lětah 2010 i 2013.[3][4] V tutyh alfabetah у̊ označaje samoglasku [ɵ].[5] Kirilične alfabety drugyh pamirskyh jezykov sut menje razprostranjene, ale i na njih sut izdan‌ja vključajuče у̊, napr. v iškašimskom bukvaru[6] i v prěvodah Evangel‌ja po Lukě na rušanskom[7] i jazgulamskom[8]

Bukva у̊ takože je vključena v alfabetu sěverozapadnomarijskogo jezyka, upotrěbjenom v prvom izdan‌ju na tom jezyku, bukvaru «Маре букварь: Иктӹмшӹ класслан учебник» iz 1995 g. Tutoj alfabet sodržival dvě bukvy za označen‌je zvukov odsutnyh v drugyh marijskyh knižnyh normah: у̊ i ӱ̊.[9] Jednakože on iměl eksperimentalny harakter i ne byl široko razprostranjeny,[10] a v praktikě tute dvě bukvy, iz pričiny neudobnosti vslěd jihnoj odsutnosti v Unikodu, zaměnili se na «popularnějše» bukvy ө i ӫ.[11]

Litovska kirilica Jušky (1867)

V 19. stolětju у̊ nahodilo se v někojih variantah litovskogo kiriličnogo alfabeta za označen‌je diftonga /uo/, v periodu, kogda latinica byla zabranjena litvancam. Ono bylo vključeno v alfabetu, ktory jezykoznavec Jonas Juška razrabotal na samom početku togo perioda, v 1864 g., i ktory Juška zajedno so svojim bratom Antanasom koristal v sborniku narodnyh pěsnij v 1867 g.[12] Jednakože jegova ortografija nikogda ne byla oficialno utvrdžena.[13] Bukva у̊ vrnula se toliko v ortografiji upotrěbjenoj Eduardom Volterom (lit.: Eduardas Volteris) v knigě «Діевишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо» iz 1887 g.[14] i v russkom prěvodu slovnika Friedricha KurschataФридриха Куршата, publikovanom v 1891 g.[15]

Kodovan‌je

[praviti | praviti izvorny kod]

Bukva У̊/у̊ ne je dostupna v Unikodu kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka:

Kodovan‌je У у ◌̊
Nazva v Unikodu CYRILLIC CAPITAL LETTER U CYRILLIC SMALL LETTER U COMBINING RING ABOVE
Unikodšestnadseterična sistema U+0423 U+0443 U+030A
deseterična sistema 1059 1091 778
HTMLšestnadseterična sistema У у ̊
deseterična sistema У у ̊
alfabetična sistema У у —
UTF-8 D0 A3 D0 C3 CC 8A

Iztočniky

[praviti | praviti izvorny kod]
  1. ↑ Kalandarov, Tohir (2020). The Pamirian Languages: between past and future (the case of the Shugni language) (PDF). University of Central Asia. Data dostupa: 7 septembra 2026.
  2. ↑ Додыхудоева, Лейли Р. (2020). "История формирования письменности на памирских языках: разработка алфавитов". Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения (na russkom). Москва: Институт языкознания РАН: 262–263.
  3. ↑ Лашкарбекова, М. Б. (2020). "К становлению ваханского алфавита". Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения (na russkom). Москва: Институт языкознания РАН: 290–292.
  4. ↑ Лашкарбеков, Б. Б. (2020). "Проект нового алфавита для памирских языков на основе таджикского и английского алфавитов. Материалы семинара «Алифбо»". Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения (na russkom). Москва: Институт языкознания РАН: 298–305.
  5. ↑ Ager, Simon. "Shughni (Хугьнуон зив / Xuġnůni ziv)". omniglot.com. Data dostupa: 6 septembra 2026.
  6. ↑ Назарова, З. О.; Назаров, Н. О. (2020). "Букварь ишкашимского языка". Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения (na russkom). Москва: Институт языкознания РАН: 315–317.
  7. ↑ "Luqō Inǰil / Луқō Инҷил" (PDF). Институт Перевода Библии. 2001.
  8. ↑ "Luqoi Injil / Луқои Инҷил" (PDF). Институт Перевода Библии. 2001.
  9. ↑ Шайдуллина, Аделина. "Расширенная кириллица: марийский". type.today (na russkom). Data dostupa: 7 septembra 2026.
  10. ↑ Устьянцев, Г. Ю. "Особенности идентичности марийцев Поветлужья: этническое обособление в поликультурном регионе". Ежегодник финно-угорских исследований (na russkom). 16 (1): 131–132.
  11. ↑ "Марийци". Национальный акцент (na russkom). Data dostupa: 7 septembra 2026.
  12. ↑ Subačius, Giedrius (14 oktobra 2005). "Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script" (PDF). str. 6–7. Bylo arhivovano iz iztočnika (PDF) 29 septembra 2016.
  13. ↑ Subačius, Giedrius (2005). "Development of the Cyrillic orthography for Lithuanian in 1864–1904" (PDF). Lituanus (na anglijskom). 51:2: 31–32. Bylo arhivovano iz iztočnika (PDF) 30 mareca 2016.
  14. ↑ Subačius, Giedrius (14 oktobra 2005). "Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script" (PDF) (na anglijskom). str. 13–16. Bylo arhivovano iz iztočnika (PDF) 29 septembra 2016.
  15. ↑ Subačius (2025), str. 48–50.

Vněšnje linky

[praviti | praviti izvorny kod]
Т ← Varianty kiriličnyh bukv У → Ф

У у · Ў ў · Ӯ ӯ · У́ у́ · У̂ у̂ · Ӱ ӱ · Ӱ́ ӱ́ · Ӱ̄ ӱ̄ · Ӱ̊ ӱ̊ · Ӳ ӳ · У̇ у̇ · У̊ у̊ · У̃ у̃ · У̨ у̨ · ’У ’у · У’ у’ · ʼЎ ʼў · Ѹ ѹ · Ꙋ ꙋ · Ꙋ̆ ꙋ̆
Ү ү · Ү́ ү́ · Ү̈ ү̈ · Ұ ұ

Izvor: «https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=У̊&oldid=46936»