Ы

Ы, ы (jery, poněkogda neformalno «bukva šestdeset jedin») je bukva kiriličnoj azbuky. V russkom i bělorusskom jezykah ona označaje samoglasku [ɨ], v rusinskom samoglasku [ɤ]; v protivnosti k russkomu i bělorusskomu, v rusinskomu ona takože strěčaje se poslě mekkoj suglasky. Ona ne strěčaje se v ukrajinskom i v južnoslovjanskyh jezykah, ibo v tyh jezykah zvuk prědstavjany bukvoju ы sovpadl s zvukom prědstavjanym bukvoju и [i], ačekoli i v njih ona ješče byla v upotrěbě do 19. stolětja. Izgovor v neslovjanskyh jezykah različaje se: napr. [i] v mongolskom i mordovskom, [ə] v kazahskom, [ɤ] v tatarskom, [ɯ] v kyrgyzskom, i t.d.
V latinizacijah ona najčestěje prědstavjaje se bukvoju y, v turkijskyh jezykah bukvoju ı (bez točky).
Bukva ы takože upotrěbjaje se v medžuslovjanskom. V medžuslovjanskoj kiriličnoj azbukě ona zajmaje poslědje (trideseto) město, poslě bukvy ш. Jejin ekvivalent v latinici je y.
Ona proizhodi od staroslovjanskoj bukvy ѥрꙑ (ꙑ), ktora prvopočetno byla ligatura tvrdogo znaka ъ s bukvoju і ili и. Forma ы vprvo pojavila se v južnoslovjanskyh rukopisah vslěd utraty palatalizacije suglasok na koncu slov ili prěd samoglaskoju, čto dovedlo do směšanja bukv ъ i ь, a od konca 14. stolětja ona takože pojavila se v vozhodnoslovjanskyh rukopisah.
Na osnově bukvy Ы byli takože stvorjena varianty, napr. ӹ v gorskomarijskom i ы̄ v někojih jezykah govorjenyh v Sibiru.
Kodovanje
[praviti | praviti izvorny kod]| Kodovanje | Ы | ы | |
|---|---|---|---|
| Nazva v Unikodu | CYRILLIC CAPITAL LETTER YERU | CYRILLIC SMALL LETTER YERU | |
| Unikod | šestnadseterična sistema | U+042B | U+044B |
| deseterična sistema | 1067 | 1099 | |
| HTML | šestnadseterična sistema | Ы | ы |
| deseterična sistema | Ы | ы | |
| alfabetična sistema | Ы | ы | |
| UTF-8 | D0 AB | D0 CB | |
Vněšnje linky
[praviti | praviti izvorny kod]- "U+042B Cyrillic Capital Letter Yeru". codepoints.net (na anglijskom).
- "U+044B Cyrillic Small Letter Yeru". codepoints.net (na anglijskom).
| Ш ← | Varianty kiriličnyh bukv Ы, Ѵ | → Ь |
|---|---|---|
|
Ы ы
· Ы́ ы́
· Ы̆ ы̆
· Ы̄ ы̄
· Ӹ ӹ
· Ы̇ ы̇
· Ы̃ ы̃
· Ы̧ ы̧
· ( | ||
| Ы ← | Varianty kiriličnyh bukv Ь, Ъ | → Ѧ |
|---|---|---|
|
Ь ь
· Ы ы
· | ||