Ҹ

Ҹ, ҹ (če s vertikalnoju črtkoju) je bukva razširjenoj kirilice, osnovana na bukvě ч. Ona označala zvučnu postalveolarnu afrikatu [d͡ʒ] v kiriličnom alfabetu azerbajdžanskogo jezyka, ktory byl vvedeny v 1939 g. i zaměnjena na latinsky alfabet v 1991 g. V prvopočetnoj versiji azerbajdžanskoj kirilice tutoj zvuk označala bukva ҷ, ale v 1958 g. byla ustanovjena nova, stabilna versija alfabeta, v ktoroj tamta bukva byla zaměnila se na ҹ,^[1] na priklad v nazvě republiky: Азәрбајҹан (sučasno: Azərbaycan). Poslě prěhoda na latinicu tutoj zvuk piše se latinskoju bukvoju c, ale azerbajdžanska kirilica do dnes upotrěbjaje se v Dagestanu.

Bukva ҹ takože byla upotrěbjena za pisan‌je gorsko-jevrejskogo (tatskogo) jezyka v Azerbajdžanu, a poněkogda ješče koristaje se v Izraelju.^[2] Izgovarjaje se kako [d͡ʒ], kako v azerbajdžanskom.^[3]

Kromě togo, variant azerbajdžanskoj kirilice s bukvoju ҹ koristaje se i do zapisan‌ja talyšskogo jezyka v Rosiji i čestično v Azerbajdžanu.

Nakonec, v pravopisu prědloženom amerikancem Adamom DeanomДином za ubyhsky jezyk bukva ҹ označaje bezzvučnu alveopalatalnu afrikatu [t͡ɕ].^[4]

Kodovan‌je

Kodovan‌je		Ҹ	ҹ
Nazva v Unikodu		CYRILLIC CAPITAL LETTER CHE WITH VERTICAL STROKE	CYRILLIC SMALL LETTER CHE WITH VERTICAL STROKE
Unikod	šestnadseterična sistema	U+04B8	U+04B9
Unikod	deseterična sistema	1208	1209
HTML	šestnadseterična sistema	Ҹ	ҹ
HTML	deseterična sistema	Ҹ	ҹ
UTF-8		D2 B8	D2 B9

Vněšnje linky

"U+04B8 Cyrillic Capital Letter Che with Vertical Stroke". codepoints.net (na anglijskom).
"U+04B9 Cyrillic Small Letter Che with Vertical Stroke". codepoints.net (na anglijskom).

Iztočniky

↑ Исмаилова, Г. Г. (1972). "К истории азербайджанского алфавита". V Баскаков, Н. А. (red.). Вопросы совершенствования алфавитов тюркских языков СССР. Москва: Наука. str. 38, 40.
↑ Исаков, Геник (2020). "Букварь джуури. Пособие по изучению языка джуури для детей дошкольного и младшего школьного возраста" (PDF). Москва: Благотворительный фонд СТМЭГИ. str. 7, 27. Data dostupa: 3 septembra 2026.
↑ Агарунов, Я. М.; Агарунов, М. Я. (2010). Большой словарь языка горских евреев - джуури. Баку: Абилов, Зейналов и сыновья. str. 15. ISBN 978-9952-444-31-5.
↑ Ager, Simon. "Ubykh (ТВaҳəбзa/Twaxəbza)". omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 3 septembra 2026.

Ц ←	Varianty kiriličnoj bukvy Ч	→ Џ
Ч ч · Ч́ ч́ · Ч̀ ч̀ · Ч̆ ч̆ · Ч̄ ч̄ · Ч̂ ч̂ · Ч̂ ч̂ · Ӵ ӵ · Ч̇ ч̇ · Ч̓ ч̓ · Ч҄ ч҄ · Ч’ ч’ · Ч̡ ч̡ · Ч̱ ч̱ · Чꙻ чꙻ · Ӌ ӌ · Ҷ ҷ · Ҷ̈ ҷ̈ · · Ҹ ҹ · Ԭ ԭ · Ꚓ ꚓ · · Ꚇ ꚇ · Ꚇ̆ ꚇ̆ · Ҽ ҽ · Ҿ ҿ · Ҽ̆ ҽ̆ · Ҽ̇ ҽ̇ · Č č · ·

**Kirilica** smenšiti[pogled | besěda | izměniti]
V slovjanskyh jezykah	А Б В Г Ѓ Ґ Д ДЖ Ђ Е Ё Є Ж З З́ Ѕ И Ѝ Й І Ї Ј К Ќ Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ У Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Staroslovjanske bukvy	Ꙃ Ꙁ Ꙅ Ꙉ Ꚛ Ꙩ Ꙫ Ꙭ ꙮ Ѻ Ҁ Ѹ Ꙋ Ѡ Ѿ Ѽ Ꙡ Ꙑ Ꙏ Ѣ Ꙓ Ꙕ Ꙗ Ѥ Ѫ Ѭ Ѧ Ѩ Ꙙ Ꙝ Ꙛ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ
Neslovjanske bukvy	Ӑ А̄ Ӓ А̨ Ӕ Г̆ Ғ Ӻ Ӷ Ҕ Ҕ̆ Ԁ Ԃ Ꚁ Ꚉ Д̆ Ԫ Ԭ Ӗ Е̨ Э̨ Ә Ӛ Ӂ Җ Ӝ Ꚃ Ҙ Ӟ Ԅ Ԇ Ӡ Ӡ̌ Ꚅ Ꚅ̆ Ӣ Ӥ Ҋ І̨ К̆ Ҡ Қ Қ̇ Қ̊ Ӄ Ӄ̆ Ҟ Ҝ Ԟ Ӆ Ԓ Ԉ Ԡ Ԕ Ӎ Ң Ҥ Ӈ Ԩ Ԋ Ԣ О̆ Ӧ Ө Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ Ԛ Ԛ̆ Ԛ̄ Ԛ̇ Ԛ̊ Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ҭ Ԏ Ꚑ Ꚋ Ꚍ Ꚍ̆ Ҵ Ꚓ Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ У̊ У̨ Х̆ Ҳ Ӽ Ӿ Ӿ̊ Һ Ԧ Ꚕ Ꚏ Ꚏ̆ Ҷ Ӌ Ҹ Ӵ Ꚇ Ꚇ̆ Ҽ Ҿ Ҽ̆ Џ̆ Ш̆ Щ̆ Ꚗ Ꚗ̆ Ӏ Ҍ Ӹ Ы̄ Ꙟ Я̨ Ԙ Ԝ
Druge znaky	҂ (tyseč) ⃝ (deset tyseč) ҈ (sto tyseč) ҉ (milion) ꙰ (deset milionov) ꙱ (sto milionov) ꙲ (miliard) ҄ (kamora) ҇ (pokrytje) ҃ (titlo) ꙳ (asterisk)
Kirilične azbuky	Abhazska Bělorusska Bulgarska Makedonska Medžuslovjanska Molodcovska Poljska Russka Srbska Staroslovjanska Ukrajinska
Daljše	Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu Spisok kiriličnyh bukv Sravniteljna tabela kiriličnyh alfabetov Starokirilične čisla Bulgarica

[1] Исмаилова, Г. Г. (1972). "К истории азербайджанского алфавита". V Баскаков, Н. А. (red.). Вопросы совершенствования алфавитов тюркских языков СССР. Москва: Наука. str. 38, 40.

[2] Исаков, Геник (2020). "Букварь джуури. Пособие по изучению языка джуури для детей дошкольного и младшего школьного возраста" (PDF). Москва: Благотворительный фонд СТМЭГИ. str. 7, 27. Data dostupa: 3 septembra 2026.

[3] Агарунов, Я. М.; Агарунов, М. Я. (2010). Большой словарь языка горских евреев - джуури. Баку: Абилов, Зейналов и сыновья. str. 15. ISBN 978-9952-444-31-5.

[4] Ager, Simon. "Ubykh (ТВaҳəбзa/Twaxəbza)". omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 3 septembra 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]