Prějdti k sodržanju

Ꚍ

Izvor: Vikipedija

Ꚍ, ꚍ (tve) jest historična bukva razširjenoj kirilice, osnovana na grečskoj bukvě tau (τ). Ona naleži k alfabetam razrabotanym Pjotrom Uslarom za kavkazske jezyky abhazsky, lezginsky i tabasaransky.

Abhazsky

[praviti | praviti izvorny kod]

Bukva ꚍ prvično pojavila se v abhazskom alfabetu, stvorjenom Pjotra Uslara v lětah 1861–1862 g. i upotrěbjenom njim v jegovoj monografiji o abhazskom jezyku. Pozdněje ona takože nahodila se v alfabetah Dmitrija Gulia i Konstantina Mačavariani, Andreja Čočua i Prěvodničskogo komiteta.[1][2][3][4] Ona byla v upotrěbě do 1926 g., kogda vvedeny byl latinsky alfabet. S ponovnym ustanovjen‌jem kirilice v 1954 g. jejno město zajel dvuznak ҭә, označajuči labializovany bezzvučny alveolarny eksplosiv [tʷ].[5]

V tyhže samyh lětah kako ꚍ v abhazskom alfabetu takože nahodila se bukva ꚍ̆, označajuča jegov ejektivny ekvivalent.

Lezginsky

[praviti | praviti izvorny kod]

Bukva ꚍ takože nahodila se v alfabetu, razrabotanom v 1871 Pjotrom Uslarom i Kazanfarom Zulfikarovom za lezginsky jezyk. Ona byla upotrěbjena v bukvaru iz 1871 g., v monografiji Uslara, izdanoj posmrtno v 1896 g. i několikyh drugyh izdan‌jah.[6][7] V sučasnoj lezginskoj ortografiji jejnu rolju izpolnjaje dvuznak тӀ, izgovorjeny kako ejektivny alveolarny eksplosiv [t’].[8]

Tabasaransky

[praviti | praviti izvorny kod]

Pjotr Uslar takože koristal bukvu ꚍ v svojem alfabetu za tabasaransky jezyk, ktory jednakože iz pričiny smrti avtora nikgoda ne byl upotrěbjeny v praktikě, a jegova monografija o tutom jezyku byla izdana toliko v 1979 g. Zvuk označeny bukvoju ꚍ opisyvaje tako, že za Ꚍ jezyk ješče krěpěje pritiskaje se k zubam neželi za Т.» V sučasnoj tabasaranskoj ortografiji tutoj zvuk piše za bukvoju т, ili тт kogda to jest potrěbno za izběgan‌je homonimov.[9]

Galerija

[praviti | praviti izvorny kod]
Abhazsky alfabet Uslara (1862)
Lezginsky alfabet Uslara (1871)
Abhazsky alfabet Čočua (1909)
Tabasaransky alfabet Uslara (1875)

Kodovan‌je

[praviti | praviti izvorny kod]

Bukvy Ꚍ i ꚍ byli dodane do versije 5.1 Unikoda v 2008 g. i nahodet se v bloku «Razširjena kirilica – B».[10][11]

Kodovan‌je Ꚍ ꚍ
Nazva v Unikodu CYRILLIC CAPITAL LETTER TWE CYRILLIC SMALL LETTER TWE
Unikodšestnadseterična sistema U+A68C U+A68D
deseterična sistema 42636 42637
HTMLšestnadseterična sistema Ꚍ ꚍ
deseterična sistema Ꚍ ꚍ

Iztočniky

[praviti | praviti izvorny kod]
  1. ↑ Усларъ, Петръ (1862). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. Абхазскій языкъ (PDF). Тифлисъ. str. 1.
  2. ↑ Гулиа, Д.И.; Мачавариани, К.Д. (1892). Абхазская азбука. Главнѣйшія молитвы и заповѣди на абхазскомъ и церковно-славянскомъ языкахъ (PDF). Тифлисъ. str. 13.
  3. ↑ Ч̆оч̆уа, А.М. (1909). Аԥсуа Анбан, Абхазская азбука (PDF). Тифлисъ: Изданіе Кавказскаго Учебнаго Округа.
  4. ↑ Бгажба, Х.С. (1967). Из истории письменности в Абхазии (na russkom). Тбилиси: Мецниереба. str. 68.
  5. ↑ Ager, Simon. "Abkhaz (аҧсуа бызшәа)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 30 novembra 2025.
  6. ↑ Зульфикаров, Казанфар (1871). Кюринская азбука (PDF). Темиръ-Ханъ-Шура. str. 3.
  7. ↑ Усларъ, П.К. (1896). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. VI. Кюринский язык (PDF). Тифлисъ: Типографія канцеларіи Главноначальстующаго гражданскою частію на Кавказѣ. str. 13.
  8. ↑ Ager, Simon. "Lezgi (лезги / лезги чӀал)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 27 dekembra 2025.
  9. ↑ Услар, П.К. (1979). Табасаранский язык (PDF). Тбилиси: Мецниереба. str. 34–35, 37, 61.
  10. ↑ "U+A68C Cyrillic Capital Letter Twe". codepoints.net (na anglijskom). Data dostupa: 27 dekembra 2025.
  11. ↑ "U+A68D Cyrillic Small Letter Twe". codepoints.net (na anglijskom). Data dostupa: 27 dekembra 2025.
С ← Varianty kiriličnoj bukvy Т → У

Т т · Т́ т́ · Т̀ т̀ · Т̆ т̆ · Т̄ т̄ · Т̌ т̌ · Т̂ Т̂ · Т̑ т̑ · Т̈ т̈ · Т̇ т̇ · Т̓ т̓ · Т̊ т̊ · Т͑ Т͑ · Т’ т’ · Т̣ т̣ · Ԏ ԏ · Т̧ Т̧ · Ҭ ҭ · Ҭ̊ ҭ̊ · Ꚑ ꚑ · Ꚋ ꚋ · Ћ ћ · Ђ ђ · Ᲊ ᲊ () · Ҵ ҵ · Ꚓ ꚓ · · · · · Ꚍ ꚍ · Ꚍ̆ ꚍ̆ · t · ᲄ · ᲅ

Izvor: «https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=Ꚍ&oldid=36260»