Prějdti k sodržanju

Ꚑ

Izvor: Vikipedija

Ꚑ, ꚑ (ligatura ТС, v Unikodu tsse) jest kirilična bukva, koristana v jednom historičnom variantu abhazskogo alfabeta za označen‍je ejektivnoj alveolopalatalnoj afrikaty [t͡ɕ’]. Tutoj zvuk jest harakterističny za bzybsky dialekt, ale jest odsutny v abžujskom dialektu, na ktorom osnovany jest sučasny abhazsky jezyk.

Historija

[praviti | praviti izvorny kod]
Abhazsky alfabet M.R. Zavadskogo

Bukva ꚑ byla koristana ukrajinskym pedagogom Myhajlom Romualdovyčem Zavadskym v 1887 g., v posmrtnom, tipografičnom izdan‍ju monografije Abhazsky jezyk Pjotra Uslara, ktora v litografičnom formatu byla publikovana v 1862 g. i v ktoroj Uslar prědstavil prvy abhazsky alfabet, osnovany na bzybskom dialektu.[1] Za tutoj zvuk Uslar koristal bukvu , prěčrknuty variant , pozajetogo od gruzinskoj bukvy წ (cili). Jednakože Zavadskyj izměnil poněkoje prvopočetne bukvy na druge, v čem takože na ꚑ – ligaturu bukv т i с po analogiji s bukvoju ꚉ. Argumentoval to tym, že rukopisne bukvy Uslara «značno uveličivajut cěnu izdan‍ja, bez vsekakoj prědnosti za děla», i že «Uslar, nakoliko nam izvěstno, ne govori o neobhodimosti shranjen‍ja prijetyh jim načrtanij, a samo izražaje želan‍je udržati čislo znakov, čto my v točnosti i jesmo izpolnili».[2]

Večinstvo modifikacij Zavadskogo ne prijelo se, a v pozdnějših variantah abhazskoj kirilice bzybske bukvy byli odsutne.[3] Izključen‍jem jest bzybsky alfabet, stvorjeny v 1906 g. historikom i aktivistom Semjonom Mihajlovičem Ašhacavoju, v ktorom zvuk [t͡ɕ’] označaje bukva ц҄̊, v 1916 revidovana njim na ꚏ̇.[4] V latinskom alfabetu Nikolaja Marra (1926–1928) ekvivalentom tutoj bukvy bylo ṫ̩.[5] Abhazsky lingvist Vjačeslav Čirikba za označen‍je tutogo zvuka koristaje dvuznak ҵь,[6] lingvist Huhut Bgažba v svojej naučnoj transkripciji ҵ’ (kirilica) i c̣’ (latinica).[7]

Kodovan‍je

[praviti | praviti izvorny kod]

Bukvy Ꚑ ꚑ byli dodane do versije 5.1 Unikoda v 2008 g. i nahodet se v bloku «Razširjena kirilica – B»:[8]

Kodovan‍je Ꚑ ꚑ
Nazva v Unikodu CYRILLIC CAPITAL LETTER TSSE CYRILLIC SMALL LETTER TSSE
Unikodšestnadseterična sistema U+A690 U+A691
deseterična sistema 42640 42641
HTMLšestnadseterična sistema Ꚑ ꚑ
deseterična sistema Ꚑ ꚑ

Iztočniky

[praviti | praviti izvorny kod]
  1. ↑ Uslar (1862).
  2. ↑ Uslar (1887), str. VIII–IX.
  3. ↑ Bgažba (1967), str. 44–45.
  4. ↑ Bgažba (1964), str. 16–17.
  5. ↑ Marr, str. 161.
  6. ↑ Čirikba, str. 22.
  7. ↑ Bgažba (1964), str. 50–52.
  8. ↑ Everson, Michael; Birnbaum, David; Cleminson, Ralph; Derzhanski, Ivan; Dorosh, Vladislav; Kryukov, Alexej; Paliga, Sorin; Ruppel, Klaas (21 mareca 2007). "Proposal to encode additional Cyrillic characters in the BMP of the UCS" (PDF) (na anglijskom). str. 6, 43. Data dostupa: 31 avgusta 2025.

Izvory

[praviti | praviti izvorny kod]

Vněšnje linky

[praviti | praviti izvorny kod]
С ← Varianty kiriličnoj bukvy Т → У

Т т · Т́ т́ · Т̀ т̀ · Т̆ т̆ · Т̄ т̄ · Т̌ т̌ · Т̂ Т̂ · Т̑ т̑ · Т̈ т̈ · Т̇ т̇ · Т̓ т̓ · Т̊ т̊ · Т͑ Т͑ · Т’ т’ · Т̣ т̣ · Ԏ ԏ · Т̧ Т̧ · Ҭ ҭ · Ҭ̊ ҭ̊ · Ꚑ ꚑ · Ꚋ ꚋ · Ћ ћ · Ђ ђ · Ᲊ ᲊ () · Ҵ ҵ · Ꚓ ꚓ · · · · · Ꚍ ꚍ · Ꚍ̆ ꚍ̆ · t · ᲄ · ᲅ

Izvor: «https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=Ꚑ&oldid=36264»