Prějdti k sodržanju

Erika Szeles

Izvor: Vikipedija
Erika Seleš
vug.: Szeles Erika Kornélia

Rodil se1941-01-06
Budapešt, Vugrija
Umrl1956-11-08
Budapešt, Vugrija
Rod dějateljnosti
  • učenica kuharskogo remesla
  • povstančsky bojec, sanitarka

Erika Kornélia Szeles (izgovor: Erika Kornelija Seleš;Ерика Корнелија Селеш (vug.: Szeles Erika Kornélia; 6 januara 1941, Budapešt — 7/8 novembra 1956, Budapešt) byla madjarska heroina židovskogo proizhodženja i mučenica Madjarskogo povstanja 1956 roka. Byla učestniceju antikomunističnogo suprotivjen‌ja sovetskym vojskam v Budapeštu, kde byla ubita vojakami sovětskoj armije v věku 15 lět. Fotografija, ktoru sdělal dansky fotograf Вагн Хансен (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagn Hansen) dlja danskogo časopisa Billed Bladet i ktora pokazyvaje Eriku s avtomatom v rukah, stala jednym iz najznamenitějših obrazov svobodoljubnogo povstan‌ja v Vozhodnoj Evropě XX věka.[1]

Biografija

[praviti | praviti izvorny kod]

Proizhodženje i dětstvo

[praviti | praviti izvorny kod]

Erika Seleš rodila se 6 januara 1941 goda v Budapeštu, v XIII. okrugu grada,[2] v rodině madjarskyh židov. Jej otec, Шандор Селеш (Шлезингер) (Szeles (Schlesinger) Sándor)Szeles (Schlesinger) Sándor (Šandor Seleš (Šlezinger)) (1898–1944), pogibl v Holokostu — umrl ili v nacistskom konclageru, ili od glada v budapeštskom getu v 1944 godu.[3][4]

Jej mama, Ноэми Блюменфельд (Blumenfeld Noémi)Blumenfeld Noémi (Noemi Blumenfeld) (1911–1990), rabotala kako mašinistka v jednom prědprijatiju.[5] Mama byla ubědženoju komunistkoju — «skoro religiozno», kako pisali o njej — i kogda došla věst o smrti Stalina, ona vpadla v histeriju, dostala histeričny napad i omdlěla.[5]

Erika rostla samotno: mama mnogo rabotala, a děte provodilo večšu čest časa samo. Susědi pozdněje govorili, že «Erika često byla ostavjena sama i mnogo vrěmena provodila u nas».[5] Od trěh lět mama sama strogo vospityvala dočer v kvartirě Bezerédi ulica 11., II. etaž, kv. 2 v VIII. okrugu Budapešta, v trojnom poděljenom najmu.[5]

Pozdněje byvša školna tovariška opisyvala Eriku kako «rydžovlasu, pěgavu děvčinu», s rastom okolo 165 cm.[6] Ta školna tovariška takože vozpomněla: «Byla velmi protivorěčivoju osoboju. Velmi aktivna, komunikativny člověk, ale privatne žitje silno ohranjala. Ne iměla mnogo prijateljev v klasu. Iz klasa nikogo ne zaprašala k sobě do doma.»[4] Obratili sut takože vnimanje na jejnu neobyčajnu odědžu: v časy, kogda vsi nosili flaneleve suknje i pletene kardigany, u Eriki bylo několiko krasnyh suknij neznajemogo kroja iz neobyčajnyh materialov — one prihodili v posylkah.[4]

V koncu 1940-yh lět Erika tri měsece prožila v Daniji po zaprosu organizacije Rädda Barnen «Spasimo děti» (dan.: Red Barnet), ktora pomagala dětem v razrušenyh vojnoju krajinah.[4] Tam ona naučila se danskomu jezyku — čto okazalo se važnym pri strěči s fotografom Hansenom.

Učenje

[praviti | praviti izvorny kod]

Osnovnu školu Erika skončila v znamenitoj Столичној обчеобразоватељној женској школє (Fővárosi Általános Leányiskola)Fővárosi Általános Leányiskola (Stoličnoj občeobrazovateljnoj ženskoj školě) na Köztársaság tér 4.[4] Poslě osnovnoj školy ne pošla v srědnju školu, ale pristupila kako učenica kuharskogo remesla v hotelu «Бекe Саллo» (Béke Szálló)Béke Szálló (Béke Szálló) na Teréz körút 43 v Budapeštu.[7] V tom samom hotelu v 1956 godu rabotal kako revizor ekonomist dr. Альмерико Фонда (Almerigo Fonda)Almerigo Fonda (Almerigo Fonda), ktory s Erikoju tri měsece tanceval v narodnoj tancevalnoj grupě. Po jegovyh vozpomněnjah, Erika byla tiha, sdržljiva, usměhnena, ale zamknjena: «nikako ne privlěkala na sebe vnimanje, tiho vpisyvala se v kolektiv». Fonda dumaje, že jejina zamknjenost byla čestično poslědok kompleksa menšocěnnosti: medžu tancerjami byli mašinistka, recepcionist i revizor — vsi vyšego položenja, neželi učenica kuharskogo remesla.[7]

Na literaturnyh večerinkah, ktore organizoval jejin ujec, dirižer, pisatelj i konferansje Эндре Бонди (Bondi Endre)Bondi Endre (Endre Bondi ), učestvovala takože i Erika. Žurnalist Тамаш Фёлдеш (Földes Tamás)Földes Tamás (Tamaš Feldeš), ktory v 1956 godu byl na 3–4 lěta starši od Eriki, pozdněje vozpomněl: «Togda uže 15-lětna děvčina s neočekyvanoju zrělostju pristupala k našim slovesnym dvobojam. Iměla mněnje o sporah v kružku Petőfi, gorjučimi očami nadějala se na někaku demokratičnu obnovu.»[3] Feldeš takože opisal jejin izgled: «Byla skorěje podobna do divokoj děvčiny, nežli do mladoj damy. Vlasy strigla po-mužsky kratko, ohotněje hodila v nogavicah, než v suknji.»[3]

V 1952–1953 godah Erika byla pionerkoju, ale pod vlivom staršego prijatelja proniknula se antikomunističnymi idejami i načela posěščati sobranija kružka Petőfi, kde diskutovali o demokratičnyh prěměnah.[3][8]

Povstanje 1956

[praviti | praviti izvorny kod]

Kogda 23 oktobra 1956 roka v Budapeštu počalo se vsenarodno antikomunistično povstanje, 15-lětna Erika pristupila k grupě bojcev za svobodu. Toj samy starši prijatelj, ktory prěd tym privedl ju k idejam antikomunizma, privedl ju i v redy povstancev.[9] Několiko tovarišev iz kuharskoj školy takože pristupilo k grupě.[8] Bojci učili ju koristati avtomat.

V hodě oktobrskyh bojev s sovetskimi vojskami Erika aktivno učestvovala v bojah s oružjem v rukah — držala sovetsky avtomat ППШ-41 (PPSh-41)PPSh-41 (PPŠ-41) i pistolet ФЭГ 48М (FÉG 48M)FÉG 48M (FÉG 48M).[8] Okolo 1. novembra, kogda sovetske vojska iznova vstupali v Vugriju i prijatelji Eriki znali o tom, oni ubědili ju odložiti oružje: byla ješče prěmnogo mlada, da by riskovala životom.[8] Erika soglasila se i poslě 4. novembra pristupila kako dobrovoljna sanitarka Črvenogo križa.[1]

Fotografija

[praviti | praviti izvorny kod]

Okolo 1. novembra 1956 roka dansky fotokorespondent Вагн Хансен (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagn Hansen) strětil Eriku na ulici Budapešta. Ona stojala v ušankě i vatniku, s russkym avtomatom na plečah, i usměhala se.[1] Kogda Hansen pristupil k njej, Erika — znajuči dansky — sama mogla s njim besědovati i govorila jemu o sobě. Imene i familije fotografa ona ne znala — rěkla jemu toliko svoje ime.[3] Hansen pozdněje povědal: «Slučajno mně udalo se sdělati fotografiju, ktora obšla svět i stala simvolom revolucije. Ja viděl děvčinu s serioznym pogledom v vatniku, s russkym avtomatom na plečah i ubědil ju, da by mně dozvolila sdělati několiko fotografij.»[10]

Pozdněje togo samogo dnja i několiko inyh čudžinnyh fotografov sdělali snimky Eriki — na vsih ona nosi tu samu oděžu.[1] Fotografija Вагн Хансен (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagn Hansen) pojavila se na titulnoj stranici danskogo časopisa Billed Bladet (izdanje od 13. novembra 1956) i stala simvolom madjarskogo povstanja dlja zapadnoj publiki.[11]

Izgled mladoj heroiny v tipičnoj sovetskoj oděžě byl tako protivorěčivy, že mnogi nepravilno priznavajut madjarsku bojovnicu za svobodu za sovetsku partizanku — i v pozdnějših desetolětjah v Rosiji razni falsifikatori historije publikovali jejin obraz, vydavajuči ju za russku partizanku ili simvol komunizma, čim ona sama točno ne byla.[12].

Izguba

[praviti | praviti izvorny kod]

8 novembra 1956 roka, v času uličnoj borby v okolici Blaha Lujza tér, Erika kako sanitarka priběgla pomogti ranjenomu borcu. Pri toj misiji sovetski karatelji porazili ju polnym ognjom iz avtomata — smrtne ranjenje v šiju — i ona umrla na městě boja.[8][9] «Ona iměla na sobě skoro cělu nabojnu lentu. Ovezali ju križ-nakriž, i ješče na njej byla oděža s črvenym križem» — tako povědal susěd Иванич Дьёрдj (Ivanits György)Ivanits György (Ivanič Djordj).[13]

Togo samogo utra Иванич Дьёрдj (Ivanits György)Ivanits György (Ivanič Djordj) viděl Eriku v poslědny raz: ona prišla s prijateljem-povstancem, nabivala naboje v lentu i rěkla, že ide spasati ranjenyh. «Mama kričala plačuči i proseči ju ne idti, kako by čula, že ubijut ju.»[5]

Pozdněje mama Eriky po cělom Budapeštu iskala dočer: v bolnicah, morgah i u znajučih ljudij. Арки Йожеф (Árki József)Árki József (Arki Jožef) — školny tovariš Eriki iz kuharskoj školy — toliko několiko dnjev pozdněje smogl skazati jij mamě o smrti jejnoj dočery.[1]

14 novembra 1956 roka Erika Seleš byla pogrebena na гробишчу Фиумеј (Fiumei úti sírkert)Fiumei úti sírkert (grobišču Fiumej) (Kerepeškom grobišču) v Budapeštu, v parceli 21, red 1, grob 24.[14][15] Jejno polno ime jest na mramornoj tablici «Hrabri mrtvi i nevinne žrtvy Revolucije i bojci za svobodu 1956, pogrebene na tom grobu». Na grobnom kamenu stoji napis: «Nezabytočna jedina draga děvčinka moja Erika, 1941.I.6. — 1956.XI.7.»[3]

V 1990 roku byla pogrebena jej mama Noemi — pod svojim zamužnjem imenjem Селеш Шандорне Блюменфельд Ноэми (Szeles Sándorné Blumenfeld Noémi)Szeles Sándorné Blumenfeld Noémi (Seleš Šandorne Blumenfeld Noemi) — na Израелском гробишчу на ул. Козма (Kozma utcai izraelita temető)Kozma utcai izraelita temető (Izraelskom grobišču na ul. Kozma), v občej grobnici s jejnymi roditeljami.[1]

Iskanje Eriky

[praviti | praviti izvorny kod]

Hening Šulc i Vagn Hansen

[praviti | praviti izvorny kod]

Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) v 1956 roku, buduči 15-lětnym učenikom v Kopenhagenu, byl zahvačeny madjarskoju revolucijeju zajedno so svojimi drugami.[6] Entuziazm toliko usilili velikolěpe fotografije, sdělane Вагном Хансеном (Vagn'om Hansen'om)Vagn'om Hansen'om (Vagnom Hansenom) v poslědnje dnji oktobra v Madjariji i opublikovane v najvyše avtoritetnom danskom tydennom časopisu Billed Bladet. Na njego i jegovyh soškoljnikov veliko vpečatlěnje sdělala fotografija Eriky, razměščena na prvoj stranicě gazety 13 novembra 1956 goda. On byl jednym iz tyh danskyh podrastkov, ktori poljubili Eriku po fotografiji.[1]

Mlada děva so serioznym pogledom i vlnistymi vlasami, zobražena na fotografiji, zažgla romantično voobraženje mladeži, potomu že, po jih mněnju, ona byla cělkom ne podobna na danske děvy. «My vsi poljubili ju, my myslili, že ona jest veljmi silna, směla i krasna», — pripominaje Шульц (Schultz)Schultz (Šulc). V podrastkovom věku on skryl tri nomery Billed Bladet, a uže v dorastlosti našel fotografiju Eriky v skrinji medžu svojimi školnymi učebnikami. V podpisu pod fotografijeju v gazetě bylo ukazano ime Erika, ale vyše ničto ne bylo izvěstno o tutoj směloj děvě v vatnom palto. On često myslil o tom, da by jednokrato prijehati do Madjarije i najdti model s takoju privabljivoju obložkoju. V 2006 roku, prěd 50. godišnjiceju revolucije, on rěšil iskati Eriku i dati jej stare gazety.

Najprvo Šulc proboval najdti ju s pomočju internet-forumov, ale bezuspěšno, zato on odpravil se do Madjarije, da by najdti dodatnu informaciju. V novembru 2006 goda on posětil Historičny fotoarhiv Мадьjарского народного музеја (Magyar Nemzeti Múzeum)Magyar Nemzeti Múzeum (Madjarskogo narodnogo muzeja) kako izslědovatelj. Fotoarhiv muzeja ne prědostavil jemu informacije, ktora mogla by pomoč v iskanju děvy, jednakože on podaril gazetu zajedno s dvoma drugymi nomerami togo že perioda fotoarhivu. On potratil mnogo vrěmene na iskanje, poprosil několiko madjarskyh gazet opublikovati fotografiju Eriky, na slučaj, ako něhto ju pozna. Iz madjarskyh iztočnikov on ničto ne uznal, hoč po jegovoj prosbě fotografija byla opublikovana v Magyar Nemzet (v nomeru od 25 novembra 2006 goda) i na web-sajtu Kabineta ministrov, posvečenom 1956 godu, ale bez rezultata.

Šulc hotěl kupiti několiko fotografij dlja dopolnjenja zbirky Мадьjарского народного музеја (Magyar Nemzeti Múzeum)Magyar Nemzeti Múzeum (Madjarskogo narodnogo muzeja).[6] Šulc, ktory k tomu vrěmeni uže byl znajemy so starym fotografom, oběčal pomogti. Vrativši se do Danije, Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) posětil Вагна Хансена (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagna Hansena), ktory byl gotov prodati 10–12 fotografij Мадьjарскому народному музеју (Magyar Nemzeti Múzeum)Magyar Nemzeti Múzeum (Madjarskomu narodnomu muzeju). Jednako, kogda rěč zašla o cěně, ktora daže po madjarskym měrkam byla ne prěveliko vysoka, izjasnilo se, že muzej ne može pokryti tutu sumu iz svojego budžeta na dopolnjenje zbirky. Poslě několiko elektronnyh pisem dělo, zdavalo se, zašlo v slěpy kut. Togda, uže jesenju 2007 goda, Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) rěšil dějstvovati v jih interesah.

Imajuči pismo s prědloženjem o kupovině, muzej podal zajavku v několiko fondov. Vesnoju 2008 goda fondy Axel Pitzner Fonden i Velux Fonden vydělili sumu, dostatočnu dlja sdělanja dogovora. Вагн Хансен (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagn Hansen) nastaival na tom, da by sam vybral fotografije dlja muzeja, a potom v jegovom prisutstviju sdělal uveličenja s originalnyh negativov v jednoj iz najlěpših fotolaboratorij Kopenhagena. V 2008 godu Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) tržestveno prědal muzeju 12 podpisanyh fotografij razměrom 30x40 cm. Poslě togo Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) natknul se na članok v jednoj iz vedučih danskyh gazet, Berlingske Tidende, od 14 novembra 1981 goda pod nazvoju «Heroj Erika jest mrtva», v ktorom 56-lětny běženec, žijuči v Daniji, Йожеф Арки (Árki József)Árki József (Jožef Arki ), prědostavil dostověrne dany. Soglasno tutym danym, Erika učila se zajedno s njim na kuharja i črěz svojego druga, ktory byl na 3-4 goda starši od njej, popadla v krug revolucijonerov. Хеннинг Шульц (Henning Schultz)Henning Schultz (Hening Šulc) prigotovil pismeno rezjume tutoj informacije dlja muzeja.

Otkrytje identičnosti

[praviti | praviti izvorny kod]

Internet-portal Hírszerző.hu, formujuči obče mněnje, v 2008 godu načel zajmati se historijeju tajenstvenoj děvčinky i jej rodiny.[1] Blagodareči članku Hírszerző i vystavě fotografij Вагна Хансена (Vagn Hansen)Vagn Hansen (Vagna Hansena) 1956 goda v Madjarskom narodnom muzeju vse vyše ljudij iz prošlosti načelo vstupati v kontakt, i historija Eriky stala vse vyše polnoju. Pročitavši članok Hírszerző i uviděvši fotografiju, byvši soškoljnik iz osnovnoj školy poznal děvčinku i identifikoval ju: zvali ju Эрика Селес (Szeles Erika)Szeles Erika (Erika Seleš), i ona pogibla heroičnoju smrtju v novembru 1956 goda v okolině trgovišča Blaha Lujza tér.[1] Blagodareči vystavě fotografij Hansena 1956 goda v Madjarskom narodnom muzeju Hansen uznal, kde počivaje děvčinka, a Hírszerző posětil grobišče Kerepesi i našel grob.[3]

Almerigo Fonda

[praviti | praviti izvorny kod]

Pod vpečatlěnjem od vystavy ekonomist dr. Альмерико Фонда (Almerigo Fonda)Almerigo Fonda (Almerigo Fonda), ktory tri měsece tancoval s Erikoju v grupě narodnogo tanca, podaril muzeju fotografiju, na ktoroj možno poznati Эрику Селес (Szeles Erika)Szeles Erika (Eriku Seleš). Iz vsih děvčin, zobraženyh na fotografiji, ne toliko jej sudba byla tragična: jedna iz njih, napriměr, umrla v 1956 godu v rezultatu neuspěšnogo aborta.

Tamaš Földes

[praviti | praviti izvorny kod]

Članok v Hírszerző pročital madjarsky žurnalist Тамаш Фёлдеш (Földes Tamás )Földes Tamás (Tamaš Földes), ktory emigroval v Sjedinjene Štaty Ameriky 23 oktobra 1983 goda, i ktory v 1956 roku byl na 3-4 goda starši od Eriky, zato oni ne byli blizki, a obměnjivali jedino několiko slov.[3] Po vozpomněnjam Földesa, Erika i on posěčali literaturny klub ujca děvčinky, Боди Эндре (Endre Bódi)Endre Bódi (Bodi Endre). «Jedino lětom 1956 goda, strětivši se na ulici, my prvy raz pogovorili několiko dolžeje. Pričinoju togo, že jej smrt vse že potresla mene, byl moj entuziazm 1956 roka, a potom slědujuči za njim šok — ne v poslědny red iz-za mojej ljubvi k Bondi Bandi».

Földes raněje mnogokratno publikoval članok pod nazvoju «Žila-byla děvčinka» s vozpomněnjami o děvčinkě. V članku, v ktorom avtor jedino nejasno pametaje děvčinku, ktoru on nazyvaje Judit i ktoru on poznal po fotografiji Hansena, ne podavajut se točne dany, ale on byl opublikovany v Американскоj мадјарскоj газетє (Amerikai Magyar Hírlap)Amerikai Magyar Hírlap (Amerikanskoj madjarskoj gazetě), izrailjskom Новы изток (Új Kelet)Új Kelet (Novy iztok) a v poslědny raz, v 2004 roku, pročitati jego i v Madjariji v časopisu Remény. Sam po sebě članok ne dozvaljaje ustanoviti identičnost Eriky, jednakože opisy v njem vněktoryh momentah sovpadajut s informacijeju, polučenoju od byvših znajemyh děvčinky.

Bratja Ivanič

[praviti | praviti izvorny kod]

V 2009 roku v redakciju Hírszerző prišlo pismo od bratov Ivanič, ktori v 1956 godu žili s Erikoju v jednom domu po adresu ulica Bezeredi, 11, kde Erika prožila poslednje dnji svojego žitja.[13] Šestilětny togda Дьёрдj Иванич (Ivanits György)Ivanits György (Djordj Ivanič) byl u Eriky, kogda děvčinka izšla na ulicu, kde ju zastrělili.

Arač Janoš

[praviti | praviti izvorny kod]

Арач Янош (Aracs János)Aracs János (Arač Janoš) byl vrstnikom děvčinky i veljmi jej podobal se, ale, po jegovym slovam, u njih byli toliko neseriozne odnošenja.[13] «Ona byla umnějša i vyše razvita od mene, ja gledal na nju s obdivom. Podobala mi se jej energičnost, jej vlasy, jej iznahodlivost». V čas revolucije oni strětili se v «Роял Саллo» (Royal Szálló)Royal Szálló (Royal Szálló): «Ona vošla v kuhnju s avtomatom, i ja prěstrašil se jej. Ja ne mogl sravniti se s jej věkom, jej zrělostju», — pripominaje o slučivšem se Janoš Arač, ktory v dětstvu ne razuměl, kako jegova mama mogla dozvoliti Erikě nositi oružje.

Pal Sekereš

[praviti | praviti izvorny kod]

Kako i Erika, Пал Секереш (Szekeres Pál)Szekeres Pál (Pal Sekereš) rabotal v hotelu Béke i znal Eriku.[13] On govoril, že byvša kuharka, stavša revolucijonerkoju, ne byla pečalna, vsegda usměhala se i vsegda mogla vsim pomogti — jednako na fotografiji, ktora obletěla zapadnu presu, na nas gledaje uže drugo lice. Po slovam jej byvšego kolegy, Erika byla revolucijonerkoju.[13]

Naslědstvo

[praviti | praviti izvorny kod]

Sudba Eriky Seleš jest odrazom cělogo pokolěnja. Jej otec pogynul v Holokaustu. Jej mama byla komunistkoju. Sama Erika stala se bojcem za svobodu i mučeniceju. V tutom protivorěčju — vsa složnost madjarskogo židovskogo izkušenja XX věka. Madjarsko povstanje 1956 goda ne bylo vystupom «bělyh kolb», fašistov ili buržuazije. Po socijalnoj statistikě učestnikov: rabotniki — 46,4%, vojenni i policijni — 16,3%, inteligencija — 9,4%, studenty — 7,4%, seljani, remeslniki, pensionery — 6,6%.[2] Erika Seleš — s jejinym pohodženjem pomočnice kuharky i dětstvom v času Holokosta — organično vtěljaje toj socijalny portret narodnogo povstanja.

Poslě padenja komunizma v Iztočnoj Evropě ime i obraz Eriky stali se simvolom smělosti i věrnosti svobodě. Na věčnu pamet heroiny v Madjariji nazvali jej imenem ulice i školy, a na Kerepeškom grobišču jej grob jest městom vsenarodnogo upokojenja.

Gledite takože

[praviti | praviti izvorny kod]

Iztočniky

[praviti | praviti izvorny kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Tossenberger Adél, «Újabb sírra bukkantunk: megoldódik az Erika-rejtély?», mazsihisz.hu
  2. 1 2 Horváth Miklós, Tulipán Éva, In memoriam 1956, Zrínyi Kiadó, Budapešt, 2006, str. 230.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 «Nyaklövés végzett a 15 éves kislánnyal: rátaláltunk az '56-os szimbólum sírjára», szombat.org
  4. 1 2 3 4 5 «"Vörös hajú, szeplős, zsidó származású kislány volt" — Rábukkantunk a forradalom titokzatos jelképére!», mazsihisz.hu
  5. 1 2 3 4 5 «"Az anyukája ordítva sírt és könyörgött neki" — Újabb részletek az Erika-rejtélyből», kokobaki.gportal.hu
  6. 1 2 3 Jalsovszky Katalin, «Vagn Hansen dán fotóriporter felvételei az 1956-os forradalomról», fotomuveszet.net
  7. 1 2 Horváth Miklós, Tulipán Éva, In memoriam 1956, Zrínyi Kiadó, Budapešt, 2006, str. 230.
  8. 1 2 3 4 5 «Erika Szeles», thefemalesoldier.com
  9. 1 2 «A hős Erika halott», Berlingske Tiende, 14. novembra 1981.
  10. ↑ «Vagn Hansen — Billed Bladet 1956/11», maimanohaz.blog.hu
  11. ↑ «Erika meghalt 1956. november 7-én», hirhatar.com
  12. ↑ Ватники - символ Победы
  13. 1 2 3 4 5 «"Bejött géppisztollyal és megrettentem tőle" — fény derült a 15 éves lány tragédiájának utolsó részleteire», kokobaki.gportal.hu
  14. ↑ «Szeles Erika Kornélia sírhelye», nori.gov.hu
  15. ↑ «Szeles Erika Kornélia», findagrave.com

Vněšnje linky

[praviti | praviti izvorny kod]
Izvor: «https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=Erika_Szeles&oldid=43845»