Hermes

Hermes (davnogreč.: Ἑρμῆς, poněkogda Ἑρμείας, v dorijskom dialektu: Ἑρμᾶς, Hermas) je personaž v grečskoj mitologiji, jedin iz olimpijskyh bogov. On je syn vrhovnogo boga Zevsa i gorskoj nimfy Maje, znajemy prěvažno kako bog trgovje, putnikov, drag i kradcev. Kromě togo, on takože je věstnik bogov.

Prvopočetno Hermes proizhodil iz krajiny pastyrev, Arkadije, kde on byl nomios, bog pastvišč, ktory ohranjaje pastyrev i stada. Pozdněje byli mu priděljene ješče druge svojstva i cěnnosti. Na priklad, od bogynje Iris on prějel rolju věstnika bogov, čto činilo go Hermes Psychopompos: provodnik, ktory vodi duše do zagrobnogo světa. On stal patron putnikov iz pričiny jegovogo postojannogo putovan‌ja, patron atletov i sporta iz pričiny svojego mladogo, atletičnogo izgleda, patron kradcev iz pričiny jegovyh mladežnyh prigod, a patron krasnorěčivosti iz pričiny jegovoj zlatoustosti. Zato že on s pomočju svojih krilatyh atributov cěly čas prěměščal se po nebu, Hermes stal bog trafika i trgovje. On takože byl uvažany za boga span‌ja i snov: dotknutjem svojim kaducejem on uměl pričiniti, že někto usne ili probudi se.

Jednakože Hermes ne byl jedino mnogo atletičny božstvo: pozdnějši daže viděli v njim iznahodnika pisma, matematiky i zvězdoznavstva. Kromě togo bylo mu pripisanyh ješče mnogo inyh koristnyh i prijemnyh věčij, na priklad lira, flejta, měry i vagy. On takože byl patron živopiscev.

Često uvažaje se, že Merkurij v rimskoj mitologiji je ekvivalent Hermesa, čto jednakože ne je cělkovito pravda. Merkurij je zaisto inspirovany Hermesom: on je bog trgovje i nosi te same atributy, ktore nosi Hermes. Ale greki jedva čtili Hermesa kako boga trgovje – u njih on prěd vsim byl bog putnikov i věstnik bogov.

Mity vokrug Hermesa

Hermes i Apolon

Hermes urodil se v jamě v Arkadiji. Kratko poslě jegovo narodžen‌ja on iznašel liru, nategajuči struny na pancyr žolvi. Nemnožko pozdněje on izběgl iz svojih jaslov i skradl se iz jamy. On strětl se s velikoju grupoju volov, ktori prinaležili bogu Apolonu. Hermes mněl, že oni sut prěkrasni, i rěšil, že jih zabere. Byl jedin pastyr ktory vse uviděl, ale Hermes prinudil go zarěkti se, že nikogda ne bude o tom govoriti. Pastyr, imenovany Batt, prisegnul mladomu bogu, po čem Hermes prodolžil svoju put i vratil se do jamy, kde urodil se.

Kogda Apolon odkryl, že jegove kravy byli ukradene, on prinudil Batta skazati mu, kto je ukradl. On všel v jamu, kde Hermes uže ležal spokojno v svojih jaslah, i nakazal mu vratiti jegove kravy. Ale kogda Hermes i Apolon zajedno šli do města, kde Hermes skryl te kravy, Hermes načel igrati melodiju na svojej lirě. Apolon byl pod glubokym vpečatljen‌jem, natoliko, že sprosil Hermesa darovati mu toj instrument kako podarok. Jednakože v zaměn za liru Hermes htěl iměti Apolonovo stado volov. Takym sposobom narodila se trgovja.

Za pastyra Batta historija skončila se menje veselo: za jegovu nelojalnost Hermes prěměnil go v kamenny blok.

Pozdněje odnošen‌ja medžu bratami Apolonom i Hermesem mnogo ulěpšili se. Apolon daže podaroval mu svoj kaducej, obvitu zmijami palku, ktory od tamtyh časov je postojanny atribut Hermesa.

Hermes i Argos

Žila krasiva nimfa, imenovana Io, ktora pristupila v službu Hery kako služebnica. Ona zapravdu byla prěkrasna i bystro vpadla Zevsu v oko. Hera, ktora dobro znala, že Io je krasiva žena, postupno stala revniva. Da by shranil Io protiv Herinoj zavisti, Zevs prěměnil ju v kravu. Ale Hera, takože ne glupa, znala o tom i nakazala Zevsu, že podaruje jej tu kravu kako podarok, po čem ona prědala ju pastyru Argosu. Argos byl stooky velikan i daže kogda on spal, on vsegda iměl dva oči odkryte, da by stražil svoje stado.

Tym ne menje Zevs ne poddal se, ale zaměsto togo nakazal umnomu Hermesu, že osvobodi Io. Hermes, ne moguči ignorovati prosbu od vrhovnogo boga, pošel v dragu do Nemeje – města, kde Argos zadržival Io. Poslě kratkogo razgovora s Argosom Hermes igral na svojej flejtě melodijku, ktora byla tako usypjajuča, že daže poslědnje dva oči Argosa zatvorili se. Potom Hermes odsěkl Argosovu glavu i osvobodil Io.

Kogda Hera to primětila, ona poslala ovada, ktora pričinila, že bědna krava razběgla se v panikě. Io běgala po vsem kraju i nakonec, nědaleko Epira, vskočila v morje; pozdněje tuto morje bylo imenovano Ionskym morjem. V Egiptu Zevs vrnul Io jejin obyčny izgled. Argosovo mrtvo tělo takože ne ostalo nedotknuto: Hera sobrala vse sto očij velikana i njimi obsypala hvost svojego obljubjenogo pava.

Izvor

Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Hermes (mythologie)» v Vikipediji na niderlandskom (spis avtorov; dozvoljen‌je CC BY-SA 4.0).