Kirka

.

Kirka, ili na latinskoj osnově Circeja (davnogreč.: Κίρκη; lat.: Circe), doči boga solnca Heliosa i vodnoj nimfy Persy, v grečskoj mitologiji jest mogutna čarovnica, ktora žive na ostrovu Ajaja (davnogreč.: Αἰαία), suglasno grečsko-rimskoj tradiciji položenom poblizu Italije, ok. 100 km južno od Rima. Izvěstna svojim obširnym znanjem o bylinah, zeljah i travah, s pomočju svojej palky ona uměje prěobratiti svojih vragov i tyh, ktori urazili ju i jejne podopečne, v životiny. Ona igraje rolju v knigah X i XII Odiseje.

V Odiseji

Kirka i jejin ostrov sut znane osoblivo iz Homerovoj Odiseje, v ktoroj Odisej (Ὀδυσσεύς) poslě dolgoj puti nahodi s na ostrovu Ajaji. Odisej vlězaje na holm i vidi dym, ale ne znaje odkud toj dym ide. Jegov sputnik Evriloh s čestju mužev ide razvědati teren, a Odisej ostavaje s drugoju grupoju. Evriloh i jegovi ljudi nahodet dom, kde živut različni diki zvěri, ktori jednakože okazali se odomašnjenymi. Kirka izhodi i prizyvaje mužev v svoj dom. Vsa grupa vhodi, s izključenjem Evriloha, ktory ne dověrjaje situaciju.

Kirka očaruje vsih mužev, prěobračajuči jih v svinje, ale so svojim člověčskym razumom. Kogda muži poslě dolgogo časa ješče ne izšli iz doma, Evriloh razuměje, že grozi nebezpečnost. Běže obratno do Odiseja, a v panikě razkazyvaje mu, že stalo se něčto s mužami. Potom Odisej napravjaje se sam do Kirky. Po puti on strěčaje boga Hermesa, ktory davaje mu magičnu bylinu, moli, ktora imaje go hraniti protiv čarodějstvu Kirky, i obučaje go, kako postupiti. Odisej točno dělaje, čto mu skazal Hermes: iztegaje svoj meč, prinudžaje ju prisegnuti, že ona ne pričini mu zlo, i vodi s njeju ljubov. Potom ubědžaje ju, že prěobrati jegovi mužev obratno v ljudij.

Kirka vljubjaje se v Odiseja. Ona i jejne nimfy gosteprijemno gostet cělu grupu, krmeči, kupajuči, namazajuči i oděvajuči jih. Črěž jedin god oni vodet u njej komfortno, bezproblemno žitje. Jednakože nakonec Odisejevi sputniki načinajut stati netrpělivi, ibo uže hočet vrnuti se do doma. Odisej pripominaje Kirku, že oběčala dozvoliti jim ujehati, kogdakoli by htěli. Kirka, běsna, že Zevs jej nakazal go osvoboditi, privoljaje, ale davaje mu jedno zadanje: sojdti v podzemny svět (Had) i posovětovati se u jasnovidca Tiresija. Poslě povrata iz podzemnogo světa, ona davaje Odiseju točne ukazanja, kakym putom može vrnuti se do Itaky.

U Hesioda

Homer ne piše ničto o dětah Odiseja i Kirky, ale suglasno poetu Hesiodu Kirka urodila Odiseju treh synov: Telegona, Agrija i Latina. Telegon pozdněje stal kralj Etruskov. Pozdnějši pisatelji samo spominajut Telegona kako syna Odiseja i Kirky.

V drugoj poemě Hesioda, nyně utračenoj Telegoniji, Kirka govori Telegonu, kto jest jegov otec i kde može go najdti. On uplyvaje, a ona davaje mu otravjeno kopje za samoobranu. Burja pričinjaje, že Telegon nahodi se v neizvěstnoj mu krajině, ne znajuči, že jest v Itakě. Tamo on krade Odisejev skot, a Odisej spěši se v obranu svojego imutka. Dohodi do boja medžu njim i Odisejem, v ktorom Telegon ubivaje Odiseja svojim kopjem. Toliko togda on razpoznavaje svojego otca i oplakyvaje jegovu smrt. Potom Telegon zabiraje Odisejevo tělo, jegovu ženu Penelopu i Telemaha – syna Odiseja i Penelopy – obratno do Ajaje. Tamo pogrebajut Odiseja, a Kirka dělaje ostalyh bezsmrtnymi. Nakonec, Telegon ženi se s Penelopoju, a Telemah ženi se s Kirkoju.

V Argonavtikě

Kirka byla sestra Ejeta, kralja Kolhidy, takto Ejetova doči Medeja byla jejna plemennica. V poemě Argonavtika Apolonija Rodosskogo Kirka očiščaje argonavtov od ubijstva Apsirta, brata Medeje.

Kirka prizyvaje Jasona i Medeju v svoj palac. Bez nijednogo slova oni pokazyvajut jej krvavy meč, ktorym ubili Apsirta. Kirka směsta razuměje, začto oni ju posěčajut. Ona očiščaje jih, prěrěžajuči jednomu prasetku grlo i okropjajuči jih krovju. Potom Medeja podrobno razkazyvaje Kirkě svoju historiju, promolčajuči ubijstvo Absirta. Ale Kirka ne davaje sebe obmanuti. Ačekoli ona sovsěm ne suglašaje se s jihnymi dějstvami, ona takože čuje sustradanje s děvoju i oběčaje, že ne učini jim zlo. Zaměsto togo, nakazyvaje jim, že směsta opustet jejin ostrov.

U Ovidija

Morsko božstvo Glavk, vljubjeny v krasivu děvicu Skilu, obračaje se k Kirkě i prosi jej magičny eliksir, da by Skila takože vljubila se v njego. Jednakože Kirka sama vljubjaje se v Glavka, ale bez vzajemnosti: on odklanjaje prědloženo jeju supružstvo. Potom razběsnjena Kirka, hočeči se pomstiti, nahodi město, kde Skila obyčajno kupaje se i otravjaje vodu. V momentu, kogda Skila vhodi do vody, ona prěobračaje se v čudovišče.

V podobnoj historiji Kirka vljubjaje se v Pika, prvogo kralja Lacija, kogda toj lovi na dike svinje. Ale Pik uže imaje ženu, nimfu Kanentu, ktoru mnogo ljubi i ktoroj jest sovsěm oddany. Govori Krikě, že bude věrny Kanentě raz i na vsegda. To razgněvaje Kirku, ktora prěobračaje Pika v detla. Kanenta potom črěč šest dnjev išče svojego muža, a nakonec pri rěkě Tibr umiraje od žalosti, izparjajuči se v vozduh.