Romanske jezyky

Romanske jezyky (od starofrancuzskogo slova romanz, proizhodečego od latinskogo slova romanice «rimskym sposobom, na razgovornom jezyku») jest grupa indoevropejskyh jezykov, ktorymi posluživajut se ok. 750 milionov ljudij, živuči prěd vsim v Južnoj Evropě i Latinskoj Amerikě. Romanse jezyky proizhodet iz latinskogo. Srěd tutoj grupy največe govoriteljev imajut špansky, portugalsky, francuzsky, italijansky i rumunsky jezyky. Druge romanske jezyky imajuče bogatu literaturnu tradiciju sut oksitansky, katalansky, galisijsky, venetsky i retoromansky jezyky.

Romanske jezyky razvinuli se v prědromanskom periodu (476–800 n.e.) iz narodnogo latinskogo, govorjenogo na obširnyh teritorijah Rimskoj Imperije. Period od 800 g. uznavaje se romanskym periodom.

Na osnově romanskyh jezykov sut takože povstali mnoge pidžiny i kreolske jezyky (napr. haitjansky kreolsky i papiamento), a takože umětne jezyky (napr. esperanto i interlingua).

Uproščena podrazděljenje romanskyh jezykov na osnově Ethnologue

Shematično klasifikacija romanskyh jezykov

• Italske jezyky
  • Romanske jezyky (ok. 750 mln)
    • Vozhodnoromanske jezyky (ok. 26,2 mln)
      • Arumunsky (ili makedorumunsky) (ok. 150 tys.)
      • Istrorumunsky (ok. 0,5 tys.)
      • Meglenorumunsky (ok. 12 tys.)
      • Rumunsky (ili dakorumunsky) (ok. 26 mln)
    • Italsko-zapadnoromanske jezyky
      • Italsko-dalmatinske jezyky
        • Istriotsky (ili istroromansky) (ok. 1 tys.)
        • Italijansky (ok. 62 mln)
        • Jevrejsko-italijansky (ok. 4 tys.)
        • Neapolitansky (ok. 4 mln)
        • Sicilijsky (ili sicilijansky) (ok. 4,8 mln)
        • Dalmatinsky †
      • Zapadnoromanske jezyky (ok. 720 mln)
        • Galoromanske jezyky
          • Galo-italske jezyky
            • Emiliano-romaniolsky (ok. 3,5 mln)
            • Ligursky (ili ligurijsky) (ok. 1.9 mln)
              • Monegasksky (ok. 5 tys.)
            • Lombardsky (ok. 9 mln)
            • Piemontsky (ok. 3 mln)
            • Venetsky (ok. 2,2 mln)
          • Galo-retske jezyky
            • Langues d’oïl
              • Francuzsky (ok. 80 mln)
              • Normandsky
              • Pikardsky
              • Valonsky
              • Carfatsky †
            • Franko-provansalsky (ili arpitansky)
            • Oksitansky (ili provansalsky) (ok. 1,2 mln)
            • Retoromanske jezyky (ok. 630 tys.)
              • Friulsky (ili furlansky) (ok. 530 tys.)
              • Ladinsky (ok. 50 tys.)
              • Romanš (ili retoromansky) (ok. 50 tys.)
        • Ibero-romanske jezyky
          • Katalansky (ok. 11 mln)
          • Špansky (ok. 360 mln)
          • Ladino (ili jevrejsko-špansky)
          • Aragonsky
          • Jevrejsko-aragonsky †
          • Asturijsky (ok. 125 tys.)
          • Galisijsky (ok. 3 mln)
          • Portugalsky (ok. 200 mln)
          • Jevrejsko-portugalsky †*
      • Južnoromanske jezyky (ok. 1,5 mln)
        • Korsikansky (ok. 340 tys.)
        • Sardinsky (ok. 1,5 mln)

Označenja:

† – izumrěly jezyk ili davnějši etap sučasnogo jezyka

†* – davny jezyk, ale tradicijno shranjeny v ligurgiji i v religioznyh, filozofičnyh ili naučnyh tekstah

Stupenj shodnosti

Stupenj leksičnoj shodnosti medžu romanskymi jezykami:

%	Francuzsky	Katalansky	Italijansky	Portugalsky	Rumunsky	Špansky
Francuzsky	–	80	75	75	75	75
Katalansky	80	–	87	85	72	85
Italijansky	75	87	–	80	73	82
Portugalsky	75	85	80	–	76	87
Rumunsky	75	72	73	76	–	73
Špansky	75	85	82	87	73	–

Izvor

• Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Języki romańskie» v Vikipediji na poljskom (spis avtorov; dozvoljen‌je CC BY-SA 4.0).

Vněšnje linky

• Polno podrazděljenje romanskyh jezykov suglasno Ethnologue/ISO