Sěverozapadnokavkazske jezyky

Sěverozapadnokavkazske jezyky:

■ Adygske jezyky (adygejsky, kabardino-čerkessky)

■ Abhazsky jezyk

■ Ubyhsky jezyk

Sěverozapadnokavkazske, abhazo-adygske jezyky ili pontijske jezyky sut rodina jezykov govorjenyh sěverozapadnoj česti Kavkaza, prěd vsim v treh avtonomnyh republikah Rosijskoj federacije: Adygeja, Karačaj-Čerkesija i Kabardino-Balkarija, a takože v Abhaziji. Menše občiny živut v Turciji ile sut razširjene po Blizkom vozhodu, glavno v Siriji i Jordaniji. Vse jezyky tutoj rodiny sut zagrožene, a jedin iz njih, ubyhsky, izumrl v 1992 g.

Odnošenje medžu tutymi jezykami i drugymi jezyčnymi rodinami jest sumniteljno i nedokazano. Uže od 19. stolětja lingivstičny kompleks kavkazskyh jezykov – znači: vsih jezykov kavkazskogo regiona, ktore ne naležet k turkijskym ili indoevropejskym jezykam – v kavkazologiji klasifikuje se kako tri jezyčne rodiny: sěverozapadnokavkazske (abhazsko-adygejske), sěverovozhodnokavkazske (nahsko-dagestanske) i južnokavkazske (kartvelske) jezyky. Vse tute tri grupy sut avtohtonne v kavkazskom regionu i uže byli v upotrěbě prěd tym, že oselili se tamo govoritelji turkijskyh ili indoevropejskyh jezykov. Jednakože poněkoji jezykoznavci, napr. Sergej Starostin i Sergej Nikolajev, tvrdet, že sěverozapadno- i sěverovozhodnokavkazske jezyky proizhodet od jednogo prajezyka i zajedno tvoret rodinu «sěverokavkazskyh jezykov», ale ta hipoteza jest sporna. Ješče spornějše sut teorije o srodnosti s baskijskym, sino-tibetskymi ili jenisejskymi jezykami, ili s jezykami na-dene.

Harakteristična za sěverozapadnokavkazske jezyky jest krajna velika kolikost (až do 80) fonemičnyh suglasok, pri maloj kolikosti (dvoh, treh) samoglasok. Kake vse ostale kavkazske jezyky one sut ergativne: zaměsto nominativa i akuzativa one imajut sistemu s ergativom i absolutivom, v ktoroj ergativ označaje podmet prěhodnogo glagola, a absolutiv označaje prědmet prěhodnogo glagola i podmet neprěhodnogo glagola. Kromě togo, tute jezyky ne imajut mnogo padežev.

Vse sěverozapadnokavkazske jezyky posluživajut se kiriličnym alfabetom.

Podrazděljenje

Niže prědstavjeny jest prěgled sěverozapadnokavkazskyh jezykov, s dvubukvovym kodom ISO 639-1 i tribukvovym kodom ISO 639-3, a takože s čislom rodnyh govoriteljev danogo jezyka:

• Sěverozapadnokavkazske jezyky
  • Abhazo-abazinska grupa
    • Abhazsky jezyk [ab, abk] (105 tys.)
    • Abazinsky jezyk [abq] (45 tys.)
  • Čerkesska grupa
    • Kabardino-čerkessky jezyk [kbd] (650 tys.)
    • Adygejsky jezyk [ady] (300 tys.)
  • Ubyhsky jezyk [uby] (†)