Sindarin

Jezyk

Sindarin

sind.: Sindarin, Sindarin
Obča informacija
Stvoritelj	John R. R. TolkienДжон Р. Р. Толкин
Data stvorjenja	okolo od 1915 do 1973
Koristniki	fiktivny jezyk
Pismo	Tengvar (glavno) Kirt
Jezyčna rodina
Umětne jezyky Planove Hudožne jezyky Izmysljene jezyky Elfijske jezyky Sindarin
Jezyčne kody
ISO 639-3	sjn

Sindarin jest jednym iz skonstruovanyh jezykov stvorjenyh J. R. R. TolkienomДж. Р. Р. Толкином dlja koristanja v jego fantastičnyh povědkah dějstvo ktoryh izygryvaje se v Ardě, glavno v Srědnozemju. Sindarin jest jednym iz mnogyh jezykov, ktorymi govoret elfy.

Slovo "Sindarin" v jezyku Kvenja označaje "sěro-elfijsky", zato že to byl jezyk sěryh elfov iz Belerianda. To byli elfy tretjego klana, ktore ostali v Beleriandu poslě Velikogo Putovanja. Jih jezyk oddalil se od jezyka jih srodnikov, ktori odpluli prěz morje. Sindarin proizhodi iz rannjejšego jezyka zvanogo obči telerin, ktory razvil se iz občego eldarina, rěči Eldarov prěd jih razdělenjami, to jest tyh elfov, ktori rěšili slědovati za Valarom OromëОроме i prědprijeli Veliky Pohod do Valinora. Daže prěd tym eldarijske elfy govorili originalnoju rěčju vsih elfov, ili primitivnym kvendi.

V Tretjej Epohě (v času Vladara prstenjev), sindarin byl jezykom najčesteje govorjenym večinstvom elfov v zapadnoj česti Srědnozemja. Sindarin jest jezyk obyčno nazyvany elfijsky jezyk ili elfijska rěč v Vladaru prstenjev. Kogda Noldory, ktori govorili jezykom kvenja, povratili se do Srědnozemja, oni prijeli sindarinsky jezyk. Kvenja i sindarin byli spokrovnjene, s mnogymi srodnymi slovami, ale različali se veliko v gramatikě i strukturě. Govori se, že sindarin jest vyše izměnlivy něž kvenja, i v tečenju Prvoj Epohy bylo několiko regionalnyh dialektov. Rěč, koristana v Doriathu (dom Tingola, kralja Sindarov), znana kako doriatrinsky, byla nazyvana mnogymi sěrymi elfami najvysokoju i najšljahetnějšoju formoju jezyka.

V Vtoroj Epohě, mnogi ljudi iz NúmenoraНуменора plynno govorili na sindarinu. Jih potomki, dúnedajnyдунедаjны iz Gondora i Arnora, prodolžali govoriti na sindarinu v Tretjej Epohě. Sindarin byl najprvo pisany koristajuči kirt, elfijsky runsky alfabet. Pozdněje, on byl obyčno pisany tengvarom (kvenja dlja 'bukvy') – pismom, ktore izmyslil elf FëanorФеанор. Tolkien osnoval fonologiju i čest gramatiky sindarina na literarnom velšskom jezyku, a sindarin pokazivaje něktore mutacije suglasnikov, ktore harakterizujut keltske jezyky.

Gnomi rědko učili drugyh svojemu jezyku, zato oni učili se kako kvenje tako i sindarinu, da by komunikovali s elfami, osobno s Noldorami i Sindarami. Do Tretjej Epohy, jednako, gnomi byli odčudženi od elfov i uže ne učili se rutinno jih jezyku, prědpočitajuči koristiti vestron.

Dvě hronologije

Dlja skonstruovanyh jezykov Tolkiena trěba jest razlikovati dvě hronologije razvitja:

• Jedna vněšnja, v kotoroj lingvističny vkus i koncepcije Tolkiena razvijali se
• Jedna vnutrěnja, skladajuča se iz poslědovateljnosti sobytij vnutri izmysljenoj historiji vtorogo světa Tolkiena

Vněšnja hronologija

Goldogrin i ine rane jezyky

Tolkien interesoval se jezykami od ranogo věka i razvil několiko skonstruovanyh jezykov, buduči ješče podrostkom. Nakonec, kako mlady vzrastly člověk, on stvoril cělu rodinu skonstruovanyh jezykov, ktorymi govorili elfy, i sekundarny svět, kde one mogli razvivati se.

Jedin iz tutyh jezykov byl stvorjeny okolo 1915 goda, inspirovany keltskymi jezykami, a osobno literarnym velsskym. Tolkien nazval jego Goldogrin ili "Gnomish" na anglijskom. On napisal obširny slovnik gnomskogo jezyka i gramatiku. Tuto jest prvy konceptualny etap sindarinskogo jezyka. V tože vrěme Tolkien izmyslil Historiju elfov i napisal ju v Knigě zgubjenyh pověstij. Na gnomskom govorili gnomy ili Noldoli, Vtory Klan elfov, a Elfin byl drugym jezykom, ktorym govorila velika večšina elfov Samotnogo Ostrova.

Počatok "Spiska imen Padnjenja Gondolina", jednoj iz Zgubjenyh pověstij, davaje dobry priměr obojih jezykov (gnomskogo i "elfin"):

«Tut Eriol izlagaje pri učenju syna Bronvega, Elfrita ili Malogo Srdca (on byl tako nazvany zaradi mladost i čudo jego srdca), tute imena i slova, ktore sut koriščene v tutyh pověstjah, ili iz jezyka elfov Kora, ktorym v toj čas govorili na Samotnom Ostrově, ili iz srodnogo jezyka Noldoli, jih roda, ktoryh oni vytrgli od Melko. Tut prvo sut te, ktore pojavjajut se v Pověsti o Tuoru i izgnancah iz Gondolina, a prve medžu njimi — te na gnomskoj rěči (lam Goldrin). Ainon, to byli velika jestestva, ktore žili s Ilúуvatarom, kako elfy nazyvajut jego (ale gnomy zovut jego Ilador ili Ilathon), prědže svět povstal, a něktora iz njih žili potom v světu i sut Bogy ili Ainur, kako govoret elfy.»

Noldorin

Několiko lět pozdněje, okolo 1925 goda, Tolkien načel nanovo gramatiku i slovnik jezyka svojih gnomov. On ostavil slova Goldogrin i lam Goldrin v korist nazvy Noldorin (slovo iz jezyka kvenja, ktoro uže rědko bylo koriščeno za jego gnomsky jezyk). Tuto jest vtory konceptualny etap sindarinskogo jezyka. Tolkien potom napisal gramatiku tutogo novogo noldorina, Lam na Ngoluith. Na počatku 1930-yh godov Tolkien napisal novu gramatiku noldorina. Tuto jest "pozdy konceptualny noldorin". V tože vrěme Tolkien razvival ilkorinske jezyky elfov Tretjogo Klana, ktori ostali se v Beleriandě (te same elfy, ktoryh Tolkien by mnogo pozdněje nazval Sindar na jezyku kvenja). Noldorin (jezyk v velsskom stilu) byl v toj čas zamyšljeny kako jezyk, ktory evoluoval iz starogo noldorina, ktorym govorili v Valinorě, v mnoge (nepodobne velsskomu) dialekty, pozdněje zvane Lemberin, ktorymi govorili v Beleriandě. Noldorinske elfy hotěli govoriti jezykom, odličnym od jezyka elfov Prvogo Klana, ktori takože žili s njimi i govorili na jezyku kvenja, i tako oni razvili Stary Noldorin iz togo, čto Tolkien nazyval koreldarin: "jezyk tyh, ktori ostavili Srědzemje i prišli do Kora, hlma elfov v Valinorě."

Iz noldorina i velsskogo

Tolkien stvoril sindarinsky jezyk okolo 1944 goda. On izkoristal mnogo iz noldorina, směšal to s "ilkorinskym doriatrinom" i dodal něktore nove črty. Ob tutom on napisal pobočnu zamětku na svojih "Sravniteljnyh tablicah": "Doriath[rin] i t.d. = Noldorin ((?) to jest, kakov on byl raněje)". Ilkorinske jezyky iz 1930–1950 godov, ktorymi govorili v Beleriandě, napriměr doriatrin i druge dialekty, ne byli v takoj měrě osnovane na velsskom jezyku, kako noldorin, i Tolkien hotěl, da by jego novy "jezyk Belerianda" byl jezykom velsskogo tipa. Slovami Tolkiena: "Izměny, sdělane na sindarině iz občego eldarinskogo, veliko blizko (i umyslno) napominajut te, ktore iztvorili moderny i srědnjevěkovy velssky jezyk iz drevnjego keltskogo, tako že v rezultatu sindarin imaje izrazity velssky stil, a odnošenja medžu njim i jezykom kvenja blizko napominajut te medžu velsskym i latinskym."

Tolkien ne podal podrobnogo opisa jezyka v publikovanyh dělah, takyh kako Vladar prstenjev, ale on skazal, že:

«Točny opis, s rysovankami i inymi pomočnymi srědstvami, kovačskyh praktik gnomov, hobitskogo grnčarstva, numenorskoj mediciny i filozofije, i tako dalje, by měšal pověstovanju Vladara prstenjev, ili uveličil by dodatky. Tako by sdělali i kompletne gramatiky i leksične zbirky jezykov. Vsaky pokus o falšivu "kompletnost" by prěvratil to v "model", někaky izmysljeny lutkovy dom psevdo-historije. Mnogo skrytoj i nepokazanoj raboty jest potrěbno, da by dati nomenklaturě "čutje" pravdopodobnosti. Ale tuta pověst Vladar prstenjev ne jest město dlja tehničnoj fonologije i gramatičnoj historije. Naděju se ostaviti tute věci čvrsto načrtane i zapisane.»

Tolkien napisal mnogo tekstov na sindarině. On staral se dati svojim elfskym jezykam čutje i vkus prirodnyh jezykov. On htěl vdyhnuti v njih někaky život, prilagajuči jih k mnogo osobnomu estetičnomu vkusu. On htěl budovati jezyky glavno dlja togo, da by udovletvoriti svoju osobnu potrěbu, a ne zato že iměl někaky univerzalny zamysl v umě.

Vnutrěnja hronologija

Elfijske jezyky priravnjene k rodam i migracijam v razdělenju elfov. Sindarinom izprva govorili v Beleriandu na dalekom sěverozapadu Srědnozemja. Poslě skoro polnogo izniščenja Belerianda, sindarin prodolžal byti govorjeny v Srědnozemju v Tretjej Epohě.

Slovami Tolkiena:

«Sindarin (sěro-elfsky) pravilno jest nazva jezykov elfskyh žiteljev Belerianda, pozdněje skoro utopljenoj zemje na zapad od Sinyh Gor. Kvenja byla jezykom izgnanyh Vysokyh elfov, vračajučih se do Srědnozemja. Izgnancy, buduči sravniteljno maločislenymi, nakonec prijeli formu sindarina: južny dialekt (ktorogo najčistějša i najarhaičnejša varianta byla koriščena v Doriatu pod pravljenjem Tingola). Tuto oni koristali v vsakodennoj rěči, i daže adaptovali svoja vlastna osobna imena k jegovoj formě. Ale sindarin Vysokyh elfov byl (prirodno) několiko povlivnjany jezykom kvenja, i sodržival něktore elementy jezyka kvenja. Sindarin jest takože široko priměnjany k srodnym jezykam elfov togože samogo ishodženja kako Sěre elfy iz Belerianda, ktori žili v Eriadoru i dalje na iztok.»

Dialekty

Sindarinske dialekty Belerianda v Prvoj Epohě, prěd povratom Noldorov. Doriatrinom govorili v Doriathu, lěsistoj oblasti v centrě. Falatrin byl dialektom Falasa, pobrěžnoj regije na zapadu. Sěverozapadnym dialektom govorili v Hitlumě, Mitrimě i Dor-lomině, na sěver od gor Ered Vetrin (gorě lěvo). Sěveroiztočnym dialektom govorili v Ard-galenu (prěd jego razrušenjem) i na vysočinah Dortoniona (Taur-nu-Fuin) (gorě v centrě).

Rashodženje sindarina (starogo sindarina) započelo se najprvo na Sěvernu ili mitrimsku grupu i Južnu grupu. Južna grupa iměla mnogo večšu teritoriju i vključala doriatrin ili "centralny sindarin".

«CírdanКирдан byl telerinskym elfom, jednym iz najvysših iz tyh, ktori ne byli prěvezeni do Valinora, ale stali znajemi kako Sindar, Sěre elfy; on byl srodny s OlwëОльве, jednym iz dvoh kralev Teleri, i gospodarem tyh, ktori odpravili se črěz Veliko Morje. Tako on byl takože srodny s ElwëЭльве, staršim bratom OlwëОльве, uznanym za vysokogo kralja vsih Teleri v Beleriandu, daže poslě togo, kako on odstupil do straženogo kraljevstva Doriata. Ale CírdanКирдан i jego ljudi ostali se v mnogom različni od ostalyh Sindarov. Oni sohranili staro ime Teleri (v pozdnějšej sindarinskoj formě telir ili telerrin) i ostali se v mnogom oddělny narod, govoruči daže v pozdnějše dnje vyše arhaičnym jezykom.»

Tako v tečenju Prvoj Epohy, prěd povratom Noldorov, byli četyri dialekty sindarina:

• Južna grupa
  • doriatrin, jezyk Doriata;
  • falatrin ili "Zapadny Sindarin", jezyk Falasa;
• Sěverna grupa
  • Sěverozapadny dialekt, ktorym govorili v Hitlumě, Mitrimě i Dor-lomině;
  • Sěveroiztočny dialekt, ktorym govorili v Ard-galenu (prěd jego razrušenjem) i na vysočinah Dortoniona (Taur-nu-Fuin).

Doriatrin

Doriatrin sohranil mnogo arhaičnyh črt. V odličenju od drugyh dialektov, on ostal se svobodny od vlivov jezyka kvenja. "Akcent" Doriata byl takože cělkom poznavajemy, tako že poslě togo, kako TúrinТурин ostavil Doriat, on sohranjal doriatrinsky akcent do svojej smrti, čto směsta točno ukazyvalo jego ishodženje govornikam drugyh dialektov sindarina. "Poslěvojenny beleriandsky kako lingua franca i kako jezyk Noldorov byl silno povlivnjany Doriatom". Tolkien izložil mnogo ob morfologiji doriatrina, i kako on različaje se od drugyh sindarinskyh dialektov, v svojih lingvističnyh dělah:

«Doriatrin sohranjal v občem koriščenju dvojinu imennikov, zaimennikov i glagolnyh osobnyh fleksij, a takože jasno različenje medžu "občimi" ili "sbornymi" množinami (kako elenath) i "konkretnymi" množinami (kako elin). ... Ale on byl ne menje v několiko, ale važnyh točkah fonologije označeny izměnami, ne univerzalnymi v sindarině. Najvyše primětnoj medžu njimi byla spirantizacija m > nosove ṽ, ktorogo nosovost, jednakože, nikogda ne byla zgubjena v samom doriatrině do časa poslě razpada "Skrytogo Kraljevstva". ... Izměny mp, nt, ñk, takože prodolžali se raněje i dalje neželi v inyh dialektah.»

Falatrin

Jezyk poslědovateljev elfa CírdanaКирдана, zvany falatrin, jest drugym dialektom južnoj sindarinskoj grupy. On ostal se blizky k rěči Doriata, zato že medžu tutymi dvěma grupami byla velika trgova do časa Vojn Belerianda.

Sěverny Sindarin

Sěvernym sindarinom govorili Mitrim, najsěvernějša grupa Sěryh elfov. On različal se od Centralnogo Sindarina Belerianda v mnogyh aspektah. Originalno govorjeny v Dortonioně i Hitlumě, on sodržival mnogo unikalnyh slov i ne byl vpolno razumlivy drugym elfam. Sěverny dialekt byl v mnogom vyše konzervativny, i pozdněje razdělil se na Sěverozapadny dialekt (Hitlum, Mitrim, Dor-lomin) i Sěveroiztočny dialekt (vysočiny Dortoniona i široke ravniny Ard-galena na sěver od vysočin). Tutoj jezyk byl izprva prijęty izgnanymi Noldorami poslě jih povrata do Srědnozemja v Losgaru. Pozdněje noldorinsky sindarin izměnil se, mnogo zaviseči od prijętja črt jezyka kvenja, a čestično črěz ljubov Noldorov do dělanja lingvističnyh izměn. Naslědje BerenaБерена bylo jasno Tingolu iz Doriata, jako on govoril sěvernym sindarinom svojej domoviny.

«Glavne harakteristiky Sěvernogo Sindarina byli sohranjenje p, t, k poslě nosovyh suglaskov i l. Intervokalno m ostalo se. Ne bylo u, a o i i/e ostali se različne – nikaka a-mutacija od i. S bylo nelenitovano na počatku. h (sohranjeno) v srědině. tt, pp, kk > t, p, k v srědině.»

Noldorinsky Sindarin

S izključenjem doriatrina, sindarin prijel něktore črty jezyka kvenja poslě povrata Noldorov, a takože unikalne zvukovne izměny, izmysljene Noldorami (ktori ljubili izměnjati jezyky):

«Noldory v samom dělě stabilizovali i ulučšili "Obči Sindarin" dnjij Vojn, i on byl osnovany na Zapadnom Sindarině. Stary Sěverny dialekt praktično izmrěl kromě městnyh imen kako Dorlomin, Hitlum i t.d., no za izključenjem několiko razsějanyh i skrytyh klanov staroj Sěvernoj grupy i za izključenjem togo, naskoliko byl prijety FëanorovičamiФеаноровичами, ktori prěměstili se na iztok. Tako že v dnje Vojn sindarin byl zajisto razděljeny na "Zapadny Sindarin" (vključajuči vsih Noldorov FinrodaФинрода i Fingona), "Iztočny Sindarin" (Sěvernogo dialekta) byl sohranjeny toliko domom FëanoraФеанора; i "Centralny" ili Doriat.»

V skrytom gradu Gondolin, izolovanoj zemji, razvil se osoblivy dialekt:

«On različal se od standarda (Doriata) (a) imějuči zapadne i něktore sěverne elementy, i (b) vključajuči dost mnogo noldorinsko-kvenjskyh slov v vyše ili menje sindarizovanyh formah. Tako grad byl obyčno zvany Gondolin (iz Q. Ondolin(dë)) s prostoju zaměnoju na g-, a ne Goenlin ili Goenglin kako by to bylo v standardnom sindarině.»

V Vtoroj i Tretjej Epohe

Beleriandsky sindarin kako lingua franca vsih elfov i mnogyh ljudij, i kako jezyk Noldorov v izgnanju, byl osnovany na Zapadnom Sindarině, ale byl silno povlivnjany doriatrinom. V tečenju Vtoroj Epohy sindarin byl lingua francaлингва франка dlja vsih elfov i jih prijateljev (tako on byl koriščeny dlja nadpisa na Zapadnyh vratah Morije), poka on ne byl vytisnjeny srěd ljudij vestronom, ktory povstal v Tretjej Epohe kako jezyk silno povlivnjany sindarinom. V Gondoru v koncu Tretjej Epohy, sindarinom neustalo vsakodnevno govorili několiko blagorodnyh ljudij v gradu Minas Tirith. AragornАрагорн, vyhovany v bezopasnosti elfskoj tvrdže Rivendell, govoril njim plavno.

Fonologija

Sindarin byl skonstruovany s fonologijeju, podobnoju do velsskoj. Naglas jest kako v latinskom: na prědposlědnjem slogu, ako on jest težky (zatvorjeny slog, dolga samoglaska ili diftong), i na tretjem slogu od konca, ako prědposlědnji jest legky.

Suglasky

	Labialne	Dentalne	Alveolarne		Palatalne	Velarne	Uvularne	Glotalne
			centralne	lateralne
Nosove	m		n			ŋ
Plozivne	p   b		t   d			k   ɡ
Frikativne	f   v	θ   ð	s	ɬ			χ	h
Vibrantne			r̥   r
Aproksimantne				l	j	ʍ   w

Fonem /f/ ozvučaje se na [v] v koncu slova ili prěd /n/, ale ostaje se pisany kako f. Zvuk [f] piše se ph v koncu slova (alph, "labed") ili kogda jest koriščeny dlja pisanja lenitovanogo /p/ (i-pheriannath, "polutani"), ktory staje se [f]. Stary sindarin, kako obče-britonsky i staro-irlandsky, takože iměl spirantne m ili nosove v (IPA: /ṽ/), ktoro bylo transkribovano kako mh. Ono slilo se s /v/ v pozdnějšem sindarině. Fonemično, sindarinske ch ravna se s inymi velarnymi suglaskami, kako c, g, w i t.d., ale fonetično ono jest gluhy uvularny frikativ /χ/.

Pravopisne konvencije

Bukva	IPA	Zamětky
i	j, ɪ, iː	Prědstavjaje /j/ na počatku prěd samoglaskami, /ɪ/ (kratka samoglaska) i /iː/ (dolga samoglaska) vsudě inde.
ng	ŋ, ŋɡ	Prědstavjaje /ŋ/ v koncu slova, /ŋɡ/ vsudě inde.
ph	f	Prědstavjaje /f/ v koncu slova (zaviseči od togo, že f jest koriščeno dlja /v/) i prědstavjaje mutaciju počatkovogo /p/ na /f/.
f	f, v	Prědstavjaje /f/ vsudě kromě konca slova, kde ono jest vsegda /v/.

Samoglasky

Monoftongy

Samoglasky	Prědnje	Zadnje
Zatvorjene	iː   yː	uː
Skoro zatvorjene	ɪ   ʏ	ʊ
Poluotvorjene	ɛ(ː)	ɔ(ː)
Otvorjene	a(ː)

Akut označaje dolgu samoglasku (á, é i t.d.). V jednosložnom slovu koristaje se cirkumfleks (â, ê i t.d.). V Starom Sindarině byla samoglaska podobna do němečskogo ö (IPA: œ), ktoru Tolkien glavno transkriboval kako œ. Hoti tuto bylo naměrjeno byti različne od diftonga oe, tuto bylo često prosto pečatano oe v publikacijah kako Silmarillion, napr. Nírnaeth Arnoediad (čitaj: Nírnaeth Arnœdiad), Goelydh (čitaj: Gœlydh). Tuta samoglaska pozdněje započela proiznositi se [ɛ] i zatogo jest transkribovana kako takova (napr. Gelydh).

Diftongy

Diftongy sut ai (izgovarjane kako v anglijskom aisle [aɪ]), ei (day [ɛɪ]), ui (ruin [ʊɪ]) i au (cow [aʊ]). Ako poslědnji diftong konči slovo, on piše se aw. Sut takože diftongy ae i oe bez anglijskyh ekvivalentov, podobne do izgovarjanja a ili o poslědovaljno v tomže samom slogu, kako proiznosi se e (kako v pet); IPA [aɛ, ɔɛ]. Tolkien opisal dialekty (takove kako doriatrin) i variacije v izgovorě (takove kako v Gondoru), a ine izgovory ae i oe bezsumněnno jestvovali.

Diftong
ʊj	—	—
ɛj	ɔɛ	—
aj	aɛ	aw

Gramatika

A Elbereth Gilthoniel, pěsnja na sindarině skomponovana Tolkienom i napisana v tengvaru, v modusu Belerianda

Tolkien napisal, že dal sindarinu "lingvističny harakter veliko podobny do (hoti ne identičny s) britansko-velsskogo ...zato že to zdaje se pasovati do dost keltskogo tipu legend i pověstij, razkazovanyh ob jegovyh govornikah".

V odličenju od v velikoj měrě aglutinativnogo jezyka kvenja, sindarin jest glavno fuzijny jezyk s někakymi analitičnymi tendencijami. On može byti različeny od jezyka kvenja rědkostju samoglaskovyh končin i koristanjem zvonkyh plozivov b, d, g, rědkyh v jezyku kvenja i nahodimyh toliko poslě nosovyh i tekučih suglaskov. Rany sindarin tvoril množiny dodavanjem -ī, ktoro izčeznulo, ale povlivnjalo na prědhodeče samoglasky (kako v velsskom i staroanglijskom): S. Adan, mn. Edain, S. Orch, mn. Yrch. Sindarin tvori množiny mnogymi sposobami.

Imenniky

Hoti sindarin ne imaje gramatičnogo roda, on imaje dvě sistemy gramatičnogo čisla, podobne do velsskogo. Jedninove/množinove imenniky odgovarjajut sistemě jedniny/množiny točno tako kako v anglijskom jezyku. Množiny sindarinskyh imennikov sut neprědvidime i tvorjene několiko sposobami.

Něktore jednosložne sindarinske (i noldorinske) imenniky tvoret množinu s končinoju (obyčno -in), napr. Drû, mn. Drúin "divi ljudi, vosesy, Pukel-ljudi". Druge tvoret množinu črěz izměnu samoglasky, napr. golodh i gelydh, "majstor znanja, mędrec" (zastarělo kako plemenno ime prědže Noldory povratili se do Belerianda); Moredhel, mn. Moredhil, "Tmne elfy". Ješče ine tvoret svoje množiny črěz někakvu kombinaciju tutyh dvoh, a několiko ne izměnjaje se v množině: Belair, "beleriandsky elf/elfy" jest jednina i množina.

Druga sistema čisla byla nazyvana Tolkienom 2-ju množinoju ili sbornym čislom. Imenniky v tutoj sistemě tvoret ju obyčno dodavanjem sufiksa do množiny (kako v velsskom); napriměr -ath, kako v elenath, "vse zvězdy (na nebu)", ale ne vsegda, kako v Drúath. Ina končina 2-oj množiny jest -rim, koriščena osobno dlja ukazanja rasovej grupy: Nogothrim "rasa gnomov", od mn. Nogoth (jedn. Nogon, "gnom"). Jestvuje ješče jedna takova končina -lir, kako v Nogothlir.

Končiny -rim, -hoth i -waith, sindarinske slova značiče "množstvo", "vojsko" i "ljudi" sootvětnje, sut dodavane k jedninovomu imenniku dlja tvorjenja 2-oj množiny, napr. Gaurhoth "horda volkolakov" i Gaurwaith "volčji narod", od Gaur "volkolak".

Formy množiny

Večšina sindarinskyh množin jest tvorjena črěz izměnu samoglasky i jest harakterizovana i-mutacijeju. Noldorinsky termin dlja togo jest prestanneth "afekcija samoglaskov". V ranějšem etapu jezyka množiny byli označene sufiksom -ī, k ktoromu korjenne samoglasky asimilovali se, stajuči se prědnjimi (i podvysšenymi, ako byli nizkymi); pozdněje končno -ī bylo zgubjeno, ostavjajuči izměnjene korjenne samoglasky kako jediny pokazatelj množiny. (Tutoj proces jest veliko podobny do germanskogo umlauta, ktory iztvoril anglijske formy man/men, goose/geese, a ješče bližši do velsskyh množin s i-afekcijeju v formah kako gair/geiriau i car/ceir.) Rezultujuče vzory množiny sut:

• V nekončnyh slogah:
  • a > e — galadh (drěvo) > gelaidh (drěva)
  • o > e — nogoth (žensky gnom) > negyth (ženske gnomy) (izprva stalo se œ, ktoro pozdněje stalo se e)
  • u > y — tulus (topola) > tylys (topole)
• V končnyh slogah:
  • a s jednoju slědujučeju suglaskoju > ai — aran (kralj) > erain (kralje)
  • a s slědujučeju grupoju suglaskov #1 > e — narn (saga) > nern (sage)
  • a s slědujučeju grupoju suglaskov #2 > ai — cant (obrys, forma) > caint (obrysy, formy) (nosova i plozivna)
  • a s slědujučeju grupoju suglaskov #3 > ei — alph (labed) > eilph (labedi) (tekuča i frikativna)
  • â > ai — tâl (stopa) > tail (stopy)
  • e > i — adaneth (smrtna žena) > edenith (smrtne ženy)
  • ê > î — hên (děte) > hîn (děti)
  • o > y — brannon (gospodar) > brennyn (gospodari)
  • o > e — orod (gora) > ered (gory) (v něktoryh slučajah)
  • ó > ý — bór (staly muž) > býr (stali muži)
  • ô > ŷ — thôn (sosna) > thŷn (sosny)
  • u > y — urug (čudovišče) > yryg (čudovišča)
  • û > ui — hû (pes) > hui (psi)
  • au > oe — naug (gnom) > noeg (gnomy) (sravni němečske au > äu)
  • aea > ei — aear (morje) > eir (morja) (pravdopodobno izměnjeno dalje na air, kako tuto jest obyčajno v koncu sindarinskyh slov; "a" v samom dělě izměnjaje se na "ei" prěd "ai")

Samoglasky, ktore ne sut v spisku, ne podvrgajut se nikakim izměnam, napriměr /y/ ostaje se kako /y/, čto znači, že jest možno dlja něktoryh slov iměti istu formu v jednině i množině.

Mutacije počatkovyh suglaskov

Sindarin imaje seriju mutacij suglaskov, ktore različajut se medžu dialektami slědujučim obrazom.

Mutacije nahodime v noldorině

Mutacije "ranogo konceptualnogo noldorina" sut opreděljene v Tolkienovoj Lam na Ngoluith, Ranoj noldorinskoj gramatikě.

Mutacija jest vyzyvana raznymi sposobami:

• Mekka mutacija jest vyzyvana blizko svezanym slovom, končečim na samoglasku; suglaska togda prijimaje formu, ktoru by povinna iměti v srědině.
• Tvrda mutacija jest iz povoda geminacije originalnoj počatkovoj suglasky po pričině prědhodženja blizko svezanogo slova, končečego na ploziv.
• Nosova mutacija jest iz povoda prědhodečej nosovoj suglasky.

Slědujuča tablica ukazyvaje, kako razne suglasky podvrgajut se trom mutacijam:

Korenna	Mekka	Tvrda	Nosova
b	v (bh)	b	m
d	dh	d	n
g	’	g	ng
gw	’w	gw	ngw
p	b	ph	ph
t	d	th	th
c	g	ch	ch
cw	gw	chw	chw

Apostrof ’ označaje eliziju i ne piše se obvezateljno. Te formy lenitovanogo p, ktore izgovarjajut se f, pišut se ph, kako spomnjeno vyše.

Noldorinske slova, načinajuče se na b-, d- ili g-, ktore ishodet od starših mb-, nd- ili ng-, podvrgajut se mutacijam inače:

Korenna	Mekka	Tvrda	Nosova
b	m	b	m
d	n	d	n
g	ng	g	ng

Mnoge iz mutacij noldorina byli prijęte do sindarina několiko lět pozdněje. Sindarinsko slovo gwath "těnj" staje se i 'wath, "těnj".

Mutacije nahodime v gramatikě Salo

A Gateway to Sindarin Davida Salo prědlagaje vyše složeny nabor mutacij, osnovany na ekstrapolaciji iz sindarinskogo korpusa, slědujučim obrazom (prazdne klětky ukazujut na brak izměny):

Korenna	Mekka	Nosova	Plozivna	Tekuča?	Směšana
t /t/	d /d/	th /θ/	th /θ/	th /θ/	d /d/
p /p/	b /b/	ph /f/	ph /f/	ph /f/	b /b/
c /k/	g /g/	ch /χ/	ch /χ/	ch /χ/	g /g/
d /d/	dh /ð/	n /n/		dh /ð/
b /b/	v /v/	m /m/		v /v/
g /g/	(izpuščeno)	ng /ŋ/		(izpuščeno)
m /m/	v /v/			v /v/
(n)d /d/	n /n/	nd /nd/	nd /nd/	d /d/	nd /nd/
(m)b /b/	m /m/	mb /mb/	mb /mb/	b /b/	mb /mb/
(n)g /g/	ng /ŋ/	ng /ŋg/	n-g /ŋg/	g /g/	ng /ŋg/
lh /ɬ/	l /l/	l /l/	l /l/	l /l/	l /l/
rh /r̥/	r /r/	r /r/	r /r/	r /r/	r /r/
s /s/	h /h/				h /h/
h /h/	ch /χ/	ch /χ/	ch /χ/	ch /χ/	ch /χ/
hw /ʍ/	chw /χw/	chw /χw/	chw /χw/	chw /χw/	chw /χw/

Nosova mutacija jednakože ne vlivnjaje na d i g, kogda nahodet se v grupah dr, gr, gl ili gw. Po priznanju Salo, tekuča mutacija jest spekulativna i ne jest potvrdjena v dělah Tolkiena v čas, kogda on napisal A Gateway to Sindarin.

Zaimenniky

Jedin iztočnik jest koriščeny dlja sindarinskyh zaimennikov, drugy dlja prisvojiteljnyh sufiksov.

Zaimennik

		Jednina	Dvojina	Množina
1. osoba	ekskluzivna	-n	-nc, -ngid	-nc
	inkluzivna		-m, -mmid	-m
2. osoba	zapovědna/familiarna	-g	-ch	-g, -gir
	formalna/učtiva	-dh	-dh, -dhid	-dh, -dhir
3. osoba		ničto	-st	-r

Prisvojiteljni sufiks

		Jednina	Množina
1. osoba	ekskluzivna	-en	-enc
	inkluzivna		-em
2. osoba	zapovědna/familiarna	-eg	-eg, -egir
	formalna/učtiva	-el	-el, -elir
3. osoba		-ed	-ent

Tuto sut subjektivne formy koriščene v časovanju. Sindarin koristal objektivne odděljene formy, kako dhe (2. osoba formalna/učtiva jednina).

Sindarinske zaimenniky mogli sjedinjati se s prědložnikami kako v keltskyh jezykah, napr. velsskom: inni "k/za nas" od i "k/za" i ni "my/nas". annin "za/k mně". Zaimennikove sufiksy prvoj osoby jedniny mogli sjedinjati se s imennikami: Lamm, "jezyk" > lammen "moj jezyk".

Glagoly

Tolkien napisal, že fleksije jezyka kvenja byli dost regularne, ale že "sindarinska glagolna historija jest složena". Ob -ant, končině 3. osoby prošlogo vrěmena sindarina, on napisal: "ona jest skoreje kako ta srědnjevěkovogo velsskogo -as, ili modernogo velsskogo [3. os. jedn.] -odd." Tako s teith- "dělati otmětky znakov, pisati, nadpisati", teithant jest 3. osoba jedniny prošlogo vrěmena. Sravni velsske chwaraeodd ef, "on igral" (< chwarae "igrati" + -odd i ef "on"). -ant jest velsska končina 3. os. množiny: chwaraeant hwy "oni (budut) igrati".

Osnovne glagoly

Osnovne glagoly tvoret infinitiv dodavanjem -i: giri od gir-. Tuta končina vyzyvaje umlaut a ili o v korenju na e: blebi od blab-. Infinitiv ne koristaje se kako imennik; vměsto togo koristaje se glagolny imennik.

Dlja vsih osob kromě tretjej osoby jedniny, suče vrěme tvori se vstavjenjem -i i odgovarjajučej enklitičnoj zaimennikovoj končiny: girin, girim, girir. Kako s infinitivom, -i vyzyvaje umlaut a ili o v korenju na e: pedin, pedim, pedir, od pad-. Tretja osoba jedniny, zato že imaje nultu končinu, ne trěbuje vstavjenja -i. Tuto ostavjaje goly korenj, ktory po pričině fonologičnoj historije sindarina vyzyvaje, že samoglaska korenja staje se dolga: gîr, blâb, pâd.

Prošlo vrěme osnovnyh glagolov jest veliko složeno i slabo potvrdženo. Jedna obča rekonstruovana sistema jest koristanje -n: darn. Jednakože, jediny čas, kogda tuto -n v samom dělě ostaje se, jest poslě korenja na -r. Poslě korenja končečego se na -l, -n staje se -ll: toll. Poslě -b, -d, -g, -v ili -dh, ono jest metatezovano i potom asimilovano k istomu městu artikulacije, kako suglaska, kotoroj ono teper prědhodit. Suglaska potom doživjaje to, čto moglo by byti zvano "obratnoju mutacijeju": -b, -d i -g stajut se -p, -t i -c, a -v i -dh stajut se -m i -d. Dělo staje se ješče vyše složeno, kogda sut dodane zaimennikove končiny. Zato že -mp, -mb, -nt, -nd i -nc ne sohranili se v srědině slova, oni stajut se -mm-, -mm-, -nn-, -nn- i -ng. Kromě togo, korenja prošlogo vrěmena na -m by iměli -mm- prěd vsekakymi zaimennikovymi končinami. Tuti priměry ukazujut transformacije krok za krokom:

• cab- > cabn > canb > camb > camp, stajuči se camm- s vsekakymi zaimennikovymi končinami.
• ped- > pedn > pend > pent, stajuči se penn- s vsekakymi zaimennikovymi končinami.
• dag- > dagn > dang (n izgovarjeno kako v men) > dang (n izgovarjeno kako v sing) > danc, stajuči se dang- s vsekakymi zaimennikovymi končinami.
• lav- > lavn > lanv > lanm > lamm > lam, stajuči se lamm- prěd vsekakymi zaimennikovymi končinami.
• redh- > redhn > rendh > rend > rend, stajuči se renn- prěd vsekakymi zaimennikovymi končinami.

Buduče vrěme tvori se dodavanjem -tha. Takože -i jest vstavjeno medžu korenom i -tha, čto snova vyzyvaje umlaut a i o na e. Končiny dlja vsih osob kromě prvoj osoby jedniny mogut byti dodane bez vsekakoj dalšej modifikacije: giritham, blebithar. Končina prvoj osoby jedniny -n vyzyvaje, že -a v -tha staje se -o: girithon, blebithon, pedithon.

Imperativ tvori se dodavanjem -o do korenja: giro!, pado!, blabo!

Slovničstvo

Po stanju na 2008 god, okolo 25 000 elfskyh slov bylo publikovano.

Značenje	Sindarin	Izgovor	Ekvivalent v jezyku kvenja
zemja	amar, ceven	/ˈamar/, /ˈkɛvɛn/	ambar, cemen
nebo	menel	/ˈmɛnɛl/	menel
voda	nen	/ˈnɛn/	nén
ogonj	naur	/ˈnaʊ̯r/	nár
muž	benn	/ˈbɛnː/	nér
žena	bess	/ˈbɛsː/	nís
jesti	mad-	/ˈmad/	mat-
piti	sog-	/ˈsɔɡ/	suc-
veliky	beleg, daer	/ˈbɛlɛɡ/, /ˈdaɛ̯r/	alta, halla
rasa, pleme	noss	/ˈnɔsː/	nóre
noč	dû	/ˈduː/	lóme
denj	aur	/ˈaʊ̯r/	aure, ré

Slovniky gnomskogo, noldorina i sindarina ne imajut modernogo slovničstva (televizija, motor i t.d.). Poklonniky Tolkiena razširili sindarin, da by on mog byti govorjeny.

Čislovniky

Prema Tolkienu, elfy prědpočitali dvunadsetnu sistemu čisljenja (osnova 12) prěd desetičnoju sistemoju Dunedainov (osnova 10: kvenja maquanotië, *quaistanótië), hoti te dvě sistemy, zdaje se, sųjestvovali. Čisla od 1 do 12 sut prědstavjene niže (rekonstruovane formy sut označene zvězdkoju *), a takože několiko vyših čisl.

Osnovne čislovniky		Redne čislovniky
Sindarin	Medžuslovjansky	Sindarin	Medžuslovjansky
er, min	jedin	mein, main, minui	prvy
tad	dva	taid, tadui	vtory
neledh	tri	neil, nail, nelui	tretji
canad	četyri	canthui	četvrty
leben	pet	levnui	pety
eneg	šest	enchui, enecthui	šesty
odo, odog	sedm	othui, odothui	sedmy
tolodh	osm	tollui	osmy
neder	devet	nedrui	devety
pae ili caer	deset	paenui ili caenen	desety
minib	jedinnadset
ýneg	dvanadset
*nelphae	trideset
host	sto četyrideset četyri (gros)
*meneg	tyseč

Forma *nelchaen (izvlečena iz nelchaenen) pojavjaje se v Pismě Kralja, ale v to vrěme korenja dlja deseti byli KAYAN i KAYAR, čto iztvorilo sindarinske *caen, caer. Tuto bylo pozdněje izměnjeno na KWAYA, KWAY-AM, čto iztvorilo sindarinsko pae, tako že tuta starša forma trěbuje byti aktualizovana. Slovo *meneg jest izvlečeno iz imene Menegroth, "Tyseč Pešter", hoti tuto moglo by tehnično byti "tyseč" s osnovoju 12 (to jest, 12³ ili 1 728).

Iztočniky

• Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Sindarin» v Vikipediji na anglijskom (spis avtorov; dozvoljen‌je CC BY-SA 4.0).