Prějdti k sodržanju

Stary Zavět

Izvor: Vikipedija
Stary Zavět
st.-heb. תנ"ך
st.-greč. Παλαιὰ Διαθήκη
lat.Vetus Testamentum
Kodeks Alepo, rukopis Tanaha, napisana je v početku X stoletja n. e. v Tiberiji pisarem Šlomo Ben Bujieju
Kodeks Alepo, rukopis Tanaha, napisana je v početku X stoletja n. e. v Tiberiji pisarem Šlomo Ben Bujieju
Razděl50 abo 51 kniga v pravoslavju,
46 knig v katolicizmu,
39 knig v protestantizmu
Jezyk originalastarohebrejsky (biblijsky hebrejsky) i čestično aramejsky
Avtor (crkovno prědanje)proroki i drugi ljudi pod inspiracijeju Boga
Faktičny avtorrazlični avtory
Faktičny čas stvorjenjas VIII po II stoletja do n. e.
KrajBlizky Vozhod
Žanrsbornik knig
Svezane dějanjaPetiknižje, Veliki Proroki, Mali Proroki, Biblijsky kanon
NastupnaNovy Zavět

Stary Zavět (od st.-heb. ברית‬, brit — zavět — jedno iz centralnyh biblijskyh pojetij) jest prva čest hristijanskoj Biblije. On jest osnovany glavno na 24 knigah hebrejskoj Biblije, ili Tanaha, sbornika davnyh religioznyh hebrejskyh i poněkogda aramejskyh tekstov, napisanyh izraelitami, ale odličajet se od hebrejskogo kanona po poredku, tekstovoj tradicije i, v něktoryh hristijanskyh tradicijah, po soderžanju.[1] Druga čest hristijanskoj Biblije jest Novy Zavět, napisany na koine, drevnem grčskom jezyku.

Stary Zavět sostoji iz mnogyh različnyh knig, napisanyh različnymi avtorami v těčenju věkov.[2] Hristijani tradicijno dělet Stary Zavět na četyri česti:[3] Petiknižje abo prve pet knig (čto odgovarjaje hebrejskoj Torě); historične knigy, opisyvajuče historiju izraelcev, od jihnogo zavojevanja Hanaana do poraženja i izgnanja v Vavilon; Poetične knigy, izslědujuče temy člověčskogo prěživanje, morali i božskoj spravědlivosti; i Proročske knigy, prěduprědžajuče o poslědstvah odrěčenja od Boga.

Kanon Starogo Zavěta različajet se medžu hristijanskymi denominacijami. Katoličsky kanon sodrži 46 knig, v pravoslavnoj i davnovozhodnyh crkvah prěduprědženje do 49 knig, a protestantska Biblija obyčajno sodrži 39 knig.[4] Něktore knigy, prisutnе v hristijanskom Starom Zavětu, ale odsutne v hebrejskom kanonu, imenujut se drugokanoničnymi knigami. One proizhodet glavno iz Septuaginty, davnogo grečskogo prěklada hebrejskoj Biblije. Katoličske i pravoslavne crkvi vključajut te knigy, togda kak večinstvo protestantskyh Biblij jih izključajut, ačekoli něktore anglikanske i luteranske versije stavet jih v osobny razděl, nazyvaemy Apokrifami.

Pokoliku termin «Stary Zavět» upotrěbjaje se v hristijanstvu, te same teksty mogut interpretovati se različno v hristijanskoj i hebrejskoj tradicijah. Hristijanska interpretacija često objasnjaje iztegy iz Starogo Zavěta s točky zrěnja Novogo Zavěta, togda kak hebrejsko interpretacija ne uvažaje te teksty čestju «starogo» zavěta, zaměnjenogo novym zavětom.

Ačekoli rannja historija antičnogo Izraela i Judeje je byla v velikoj měrě osnovana na biblijskyh povědanjah, jihna věrodostojnost s časom je byla vse vyše podvrgana sumněnju. Ključne diskusije kasali se historičnosti patriarhov, Izhoda iz Egipta, izraelskogo zavojevanja i Objedinjenogo Kraljevstva, pri čem arheologične dokazy često osporivajut te povědanja. Glavna naučna tradicija prědlagaje skeptičny, ale sbalansirovany podhod k historičnym materijalam od IX stoletja do n. e.; něktore biblijske tradicije, ktore nastali pozdněje, soglašajut se s arheologičnymi odkrytjami.[5]

  1. ↑ Jones, Barry A (2000), "Canon of the Old Testament", v Freedman, David Noel (red.), Dictionary of the Bible (na anglijskom), William B Eerdmans, ISBN 978-90-5356-503-2
  2. ↑ Lim, Timothy H. (2005). The Dead Sea Scrolls: A Very Short Introduction (na anglijskom). Oxford: Oxford University Press.
  3. ↑ "Bible 101: A Brief Introduction to the Old Testament". Simply Catholic (na anglijskom). 13 julija 2024. Data dostupa: 11 februara 2025.
  4. ↑ Barton, John (2001), "Introduction to the Old Testament", v Muddiman, John; Barton, John (red.), Bible Commentary (na anglijskom), Oxford University Press, ISBN 978-0-19-875500-5
  5. ↑ Faust, Avraham (2022). "Between the Biblical Story and History: Writing an Archaeological History of Ancient Israel". V Keimer, Kyle H.; Pierce, George A. (red.). The Ancient Israelite World (na anglijskom). Taylor & Francis. str. 78–79. ISBN 978-1-000-77324-8.

Vněšnje linky

[praviti | praviti izvorny kod]