Tehnofeudalizm

Tehnofeudalizm je termin za opisanje modernoj ekonomičnoj sistemy, v ktoroj velike tehnologične kompanije imajut vlast, sravnimu s feudalnymi gospodarami prošlosti. Vměsto zemje, tute kompanije kontrolujut digitalne platformy, dane, i onlajn-trgovju. Ljudi i maly biznes opirajut se na tute platfromy, kak seljani někogda opirali se na feudalnyh gospodarev za zemju i ohranu.

Proizhodženje ideje

Koncepcija tehnofeudalizma byla izrabotana několikymi mysliteljami, ktori utvrdžajut, že digitalny kapitalizm směnjaje se novym tipom ekonomičnoj kontroly. Jedin iz najvyše znanyh avtorov tutoj koncepcije jest Jannis Varufakis, ekonomist i byvši ministr finansov Grecije. On utvrdžaje, že kompanije kak Google, Amazon, Facebook, AirBnB, Uber, Apple, Spotify i tak dalje, ne prosto konkurujut na trgovišču, a vladajut jim i kontrolujut jego, ravno kak feudalni gospodari kontrolovali zemju v srědnjevěčju.

Francuzsky filozof Sedrik Djuran (Cédric Durand) takože izslěduje tutu ideju v svojej knigě Technoféodalisme: Critique de l’économie numérique (2020), kde on opisyvaje, kak digitalne platmormy izvlěkajut bogatstvo iz koristnikov, rabotnikov i biznesov bez pravdivoj konkurencije. On utvrdžaje, že dnešna ekonomika už ne jest osnovana na tradicijnom kapitalizmu, kde biznesy konkurujut, ale na sistemě, kde několiko tehnologičnyh gigantov upravjajut digitalnym prostorom.

Drugy naučnik, Džodi Din (Jodi Dean), svezyvaje tehnofeudalizm s rastom "platformovogo kapitalizma", kde rabotniki i koristniki ne vladajut nad srědstvami proizvodstva, ale opirajut se na kompanije, da by dostati dostup do raboty, socialnyh svezov i daže bazovyh uslug.

Tuti myslitelji věret, že vměsto stvorenja svobodnogo i otvorjenogo interneta, digitalne platformy izbudovali sistemu, kde vlast je koncentrovana v rukah nemnogyh, utežajuči možlivost malyh igračev na uspěh.

• Sedrik Djuran i Jannis Varufakis sut dva najvyše znani avtori, ktori pišut o tenhofeudalizmu
• 
  Jannis Varufakis

Osnovne črty

Tehnofeudalizm imaje něktore podobnosti so staroju feudalnoju sistemoju:

• Kontrola za digitalnymi platformami – Velike kompanije vladajut i upravjajut platformami, takymi kak sut socialne mrěži, elektronična trgovja, oblačno izčisljenje, uslug dovoza i taksi, rěšajuči, kto može učestvovati i na kakyh uslovjah.
• Zavisnost od Big Tech – biznesy i rabotniki sut povinni slědovati pravilam platform (ktore mnogo često sut neregulovane zakonom držav i sut eksploatacijne), že by zarabotyvati groše, podobno kak seljani sut zavisni od gospodarev.
• Vladěnje danymi – tehnologične kompanije sbirajut i koristajut personalne dane, čto davaje jim vyše vlasti nad koristnikami.
• Ograničena konkurencija – nemnogo kompanij dominuje nad cělymi promyslami, utežajuči konkurenciju za maly biznes.

Priměry

Něktorymi priměrami tehnofeudalizma sut:

Gig-rabotniki – šoferi taksi i rabotniki uslug dovoza zaviset od algoritmov velikyh kompanij, ktore regulujut jih dohod (poněkogda vzimajuči do 50-70% dohoda)

Prodavači onlajn-trgovišč – Mnoge male biznesy prodavajut produkciju na velikyh onlajn-trgoviščah, ale one sut povinne slědovati pravilam i platiti komisiju. Velike kompanije, take kak Amazon, koristajut algoritmy, že by najdti najvyše koristne tovary za prodavanje i směnjajut maly biznes na tovary pod svojim brendom (Amazon Basics).

Socialne mrěži – ljudi dělajut kontent na socialnyh mrěžah, ale platformy rěšajut, kto jego uvidi i kak mnogo grošev zarabotajut avtori.

Vněšnje linky

• Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Technofeudalism» v Vikipediji na prostom anglijskom jezyku (spis avtorov; dozvoljeńje CC BY-SA 4.0).