Tsolyani
| Obča informacija | |
|---|---|
| Stvoritelj | M. A. R. Barker |
| Jezyčne kody | |
| ISO 639-3 | nema |
| IETF | art-x-tsolyani |
TsolyániЦољани (Tsolyáni) jest jedin iz jezykov, razrabotanyh M. A. R. Barkerom v 1940-tyh lětah[1][2][3] paralelno s jego legendarom, ktory dovedl k světu TékumelТекумел, opisanomu v roljevoj igrě Empire of the Petal Throne, izdanoj v 1975 g. On jest podrobno opisan v knigě The Tsolyáni Language, česti I i II.[4]
TsolyániЦољани byl prvy umětny jezyk, ktory kogdy-libo byl izdany kako čest roljevoj igry. Črpe inspiraciju iz urdu, paštunskogo, majanskyh jezykov i nahuatl, čto v slučaju togo poslědnjego jezyka objavjaje se vključenjem zvukov hl [ɬ] i tl [tɬ]. Jedno točno pozajeto slovo iz realnogo světa jest korenj imennika sákbe, ktory odnosi se k ukrěpjenym avtomagistralam Petogo imperije i jest pozajeto iz jukatekskogo majanskogo slova sacbe, ktory odnosi se k povyšenym brukovanym dragam, stvorjenym prěd-Kolumbovoju majanskoju civilizacijeju. Drugo blizko pozajetje jest od slova v nahuatlu tlatoani, ktoro odnosi se k vodžu aztečskoj državy (napr. Montezuma) i jest podobny k imenu klana tsolyanskyhцољанскых imperatorov, Tlakotáni.
Azbuka
[praviti | praviti izvorny kod]TsolyániЦољани piše se variantom pisma Engsvanyáli, razrabotanogo Barkerom paralelno s jezykom, ktoro bylo velmi blizko k jego modernoj formě v 1950 g.[1][3] On čitaje se od prava do lěva i jest ustrojeno kako arabsko pismo. Suglasky imajut 4 različne formy: samostojnu, početnu, srědnju i konečnu. 6 samoglasok i 3 dvuglasky imajut samo nezavisnu početnu formu, a diakritične znaky upotrěbjajut se dlja srědnjih i konečnyh samoglasok.[4]
Vse bukvy v tsoljanskomцољанском pismu Engsvanyáli imajut ime — vsaka suglaska jest obkružena suglasujučej samoglasky: labialy v u-u, dentaly v a-a, apikaly v i-i, laminaly v e-e, velary v o-o, a ostale (uvulary, glotaly, itd.) v ü-ü.
Fonologija
[praviti | praviti izvorny kod]TsolyániЦољани imaje neobyčny zvukovy sistem so směšanymi elementami iz arabskogo, urdu, paštunskogo i majanskyh jezykov.
| Labialne | Dentalne | Alveolarne | Postalveolarne | Retrofleksne | Palatalne | Velarne | Uvularne | Glotalne | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| srědnje | bočne | ||||||||||
| Plosivy | bezzvučne | [p] p | [t] t | [k] k | [q] q | [ʔ] ’ | |||||
| zvučne | [b] b | [d] d | [ɡ] g | ||||||||
| Afrikaty | bezzvučne | ([ps] ps) | [ts] ts | [tɬ] tl | [tʃ] ch | ([ks] ks) | |||||
| zvučne | ([bz] bz) | ([dz] dz) | ([dɬ] dl) | [dʒ] j | ([ɡz] gz) | ||||||
| Frikativy | bezzvučne | [f] f | [θ] th | [s] s | [ɬ] hl | [ʃ] sh | [ʂ] ss | [x] kh | [h] h | ||
| zvučne | [v] v | [ð] dh | [z] z | [ʒ] zh | [ɣ] gh | ||||||
| Nazaly | [m] m | [n] n | [ŋ] ng | ||||||||
| Vibranty | Jednoudarne | [ɾ] r | |||||||||
| Držeče | [r] rr | ||||||||||
| Aproksimanty | [w] w | [l] l | [j] y | ||||||||
| Prědnje | Centralne | Zadnje | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| nezaokružene | zaokružene | nezaokružene | zaokružene | nezaokružene | zaokružene | |
| Vysoke | [i] i | [y] ~ [ɯ] ü | [u] u | |||
| Srědnje | [e] e | [ø] ~ [ɤ] ö | [ə] ~ [ɜ] ë | [o] o | ||
| Nizke | [a] a | [ɔ] ~ [ɒ] å | ||||
Dvuglasky, upotrěbjajeme v tsolyániцољани: ai [aɪ], oi [oɪ], au [aʊ]; te, ktore se upotrěbjajut v srodnyh umětnyh jezykah, vključajut: ea [eɑ], ia [ɪɑ], eo [eɔ].
Srodne umětne jezyky
[praviti | praviti izvorny kod]TsolyániЦољани byl jediny jezyk TékumelaТекумела, ktory imal polnu gramatičnu knigu, slovnik, kasety s izgovorom (nyně na CD) i učebnik, vse publikovane. Ale to ne byl jediny jezyk, ktory Barker razrabotal dlja svojego izmysljenogo světa. On takože napisal gramatične priručniky i čestične slovniky dlja několikyh drugyh jezykov, ktore on stvoril dlja njego: Yán Koryáni, Livyáni, Engsvanyáli i Sunúz. V světu TékumelТекумел prve dva sut jezyky modernyh narodov Yán Kór i Livyánu. Engsvanyáli jest mrtvy jezyk, prědok tsolyániцољани i mnogyh drugyh modernyh jezykov TékumelaТекумела; znanje jego uvažaje se prestižnym, i on upotrěbjaje se v literaturnyh, liturgičnyh, čarodějskyh i naučnyh kontekstah. Sunúz jest nejasny jezyk, upotrěbjajemy za čarodějske cělje; on sodrživaje terminy dlja opisanja dviženja v prědpolagajemom, šestiměrnom mnogoplosknostnom prostorě, čto jest koristno dlja fiktivnyh bytostij, ktore posěčajut ine planarne sfery, kde živut demony.
Barker takože napisal članky o pismah dlja drugyh jezykov TékumelaТекумела.
Iztočniky
[praviti | praviti izvorny kod]- 1 2 Barker, M. A. R. (Winter 1975). "Tsolyani Names Without Tears" (PDF). Strategic Review. TSR (4): 7–9. Data dostupa: 13 oktobra 2009.
- ↑ Barker, M. A. R. (1950). A Useful Grammar of Ts Solyàni (by Messìliu Badàrian). Seattle. str. 1–13.
- 1 2 Barker, M. A. R. (1950). A Complete and Efficacious Pamphlet on the Structure and use of the Cursive Script of the Ts Solyani (by Chanyavassa Vimululyanga). Seattle. str. 1–11.
- 1 2 Barker, M. A. R. (1978). The Tsolyani Language, Part I and II (2 vols.). Imperium Publishing Company. str. 1–130.
Vněšnje linky
[praviti | praviti izvorny kod]- TsolyániЦољани v Konlangovom atlasu jezyčnyh struktur, 2008–2010
- Engsvanyáli: U+E100 – U+E14F Mapovanje oblasti privatnoj upotrěby v ConScript Unicode Registry
Izvor
[praviti | praviti izvorny kod]- Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Tsolyáni language» v Vikipediji na anglijskom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).
